2018, ഫെബ്രുവരി 15, വ്യാഴാഴ്‌ച

ചെസ്‌വ മിവോഷ് - ലോകാവസാനത്തെക്കുറിച്ച് ഒരു ഗാനം


Czeslaw_Milosz,_1986_thumb[2]

ചെസ്‌വ മിവോഷ് Czesław Miłosz (1911-2004)- 1980ലെ നോബൽ സമ്മാനത്തിനർഹനായ പോളിഷ് കവിയും വിവർത്തകനും നോവലിസ്റ്റും. ജനനം ഇന്നത്തെ ലിത്ത്വേനിയയിൽ. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് അണ്ടർഗ്രൗണ്ട് പ്രസ്സിനു വേണ്ടി ജോലി ചെയ്തു. യുദ്ധത്തിനു ശേഷം യു.എസ്സിലേക്കും പിന്നീട് ഫ്രാൻസിലേക്കും നയതന്ത്രപ്രതിനിധിയായി ജോലി ചെയ്ത മിവോഷ് 1950ൽ ഫ്രാൻസിൽ രാഷ്ട്രീയാഭയം തേടി. 1960ൽ അമേരിക്കയിലേക്കു താമസം മാറ്റിയ അദ്ദേഹം 1981ലാണ്‌ പിന്നീട് പോളണ്ട് കാണുന്നത്. കവിതകളും The Captive Mind എന്ന പഠനവും The Seizure of Power എന്ന നോവലുമാണ്‌ പ്രധാന കൃതികൾ. പോളിഷ് സാഹിത്യത്തെ ലോകശ്രദ്ധയിൽ എത്തിക്കുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്കു വഹിച്ചിരുന്നു.
തന്റെ തിരഞ്ഞെടുത്ത കവിതകൾക്ക് New and Collected Poems 1931-2001 ചെസ്‌വ മിവോഷ് എഴുതിയ അവതാരികയിൽ (അന്നദ്ദേഹത്തിന്‌ 90 വയസ്സായിരുന്നു) ഇങ്ങനെ പറയുന്നു: ഞാൻ കവിയുടെ നിഷ്ക്രിയതയിൽ വിശ്വസിക്കുന്നു; ഓരോ കവിതയും തന്റെ കാവ്യദേവതയിൽ നിന്നുള്ള ഉപഹാരമായി വേണം അയാൾ കരുതാൻ. തനിക്കു ലഭിച്ചതിനെ തന്റെ വ്യക്തിപരമായ വൈശിഷ്ട്യങ്ങൾക്കു ചാർത്തിക്കൊടുക്കാതിരിക്കാനുള്ള എളിമ അയാൾക്കുണ്ടായിരിക്കണം. അതേ സമയം അയാളുടെ മനസ്സും അയാളുടെ ഇച്ഛാശക്തിയും ജാഗരൂകമായിരിക്കുകയും വേണം. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഭീകരതകൾക്കു നടുവിലാണ്‌ ഞാൻ ജീവിച്ചത്- ആ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ നിന്ന് ഫ്രഞ്ച് സിംബോളിസത്തിന്റെ ചില അനന്തരാവകാശികൾ ഉപദേശിക്കുന്ന “ശുദ്ധകവിത”യുടെ മണ്ഡലത്തിലേക്കു പലായനം ചെയ്യാൻ എനിക്കു കഴിയുമായിരുന്നില്ല. എന്നാല്ക്കൂടി മനുഷ്യത്വമില്ലായ്മയ്ക്കെതിരെയുള്ള നമ്മുടെ ചോര തിളയ്ക്കുന്ന പ്രതികരണങ്ങൾ അപൂർവ്വമായേ കലാപരമായി സാധുതയുള്ള പാഠങ്ങളായി മാറാറുള്ളു...നമുക്കു തൊട്ടറിയാവുന്ന യാഥാർത്ഥ്യത്തെ കഴിയുന്നത്ര പിടിച്ചെടുക്കാനുള്ള പ്രയത്നമാണ്‌ കവിതയുടെ ആരോഗ്യത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതെന്ന് എനിക്കു തോന്നുന്നു.

new_and_collected_poems


1. കമ്പോ ഡി ഫ്യോറി


റോമിൽ കമ്പോ ഡി ഫ്യോറിയിൽ
ഒലീവുകളുടെയും നാരങ്ങകളുടെയും കൂടകൾ,
വീഞ്ഞും പൂക്കളുടെ ശേഷിപ്പുകളും
തെറിച്ചു വീണ തറക്കല്ലുകൾ.
കച്ചവടക്കാർ നാല്ക്കാലികളിൽ
ഇളംചുവപ്പുനിറമായ കടൽമീൻ വാരിയിടുന്നു;
പീച്ചുകൾക്കു മേൽ കൂന കൂട്ടിയ
മുന്തിരിപ്പഴങ്ങൾ.

ഇതേ കവലയിൽ വച്ചാണ്‌
അന്നവർ ജ്യൊർഡാനോ ബ്രൂണോയെ ചുട്ടത്.
കാഴ്ച കാണാൻ തടിച്ചുകൂടിയ ജനത്തിനു നടുവിൽ വച്ച്
കങ്കാണികൾ ചിതയ്ക്കു തീ കൊളുത്തി.
തീയണയും മുമ്പേ തന്നെ
മദ്യശാലകളിൽ പിന്നെയും തിരക്കായി,
വച്ചുവാണിഭക്കാരുടെ തോളുകളിൽ
പിന്നെയും ഒലീവുകളുടെയും നാരങ്ങകളുടെയും കൂടകളുമായി.

വാഴ്സയിലെ കമ്പോ ഡി ഫ്യോറിയെക്കുറിച്ചു ഞാനോർത്തു,
ചടുലസംഗീതത്തിന്റെ ശീലുകളും
യന്ത്ര ഉഴിഞ്ഞാലുമായി തെളിഞ്ഞ വസന്തകാലരാത്രി.
ഘെട്ടോയുടെ ചുറ്റുമതിലിനുള്ളിൽ നിന്നുയരുന്ന വെടിയൊച്ചകൾ
ദീപ്തസംഗീതത്തിൽ മുങ്ങിപ്പോയിരുന്നു,
മേഘങ്ങളൊഴിഞ്ഞു തെളിഞ്ഞ മാനത്ത്
ആണും പെണ്ണും ഉയർന്നുപൊങ്ങുകയായിരുന്നു.

ചില നേരം കരിഞ്ഞ മണവും പേറി വരുന്ന കാറ്റിൽ
ഇരുണ്ട പട്ടങ്ങളും ഒഴുകിവന്നിരുന്നു,
ഉഴിഞ്ഞാലുകളിൽ മുകളിലേക്കുയർന്നവർ
വായുവിൽ നിന്നു പൂവിതളുകളും പറിച്ചെടുത്തിരുന്നു.
അതേ ഉഷ്ണക്കാറ്റു തന്നെ
പെൺകുട്ടികളുടെ പാവാടകൾ അടിച്ചുപറത്തി,
ആ മനോഹരമായ വാഴ്സാ വാരാന്ത്യത്തിൽ
ആളുകൾ ആർത്തുചിരിക്കുകയായിരുന്നു.

ചിലർ ഇങ്ങനെയൊരു ഗുണപാഠം വായിച്ചെടുത്തേക്കാം,
റോമിലെയും വാഴ്സായിലെയും ജനങ്ങൾ
രക്തസാക്ഷികളുടെ പട്ടടകൾ കടന്നുപോകുമ്പോഴും
ചിരിക്കുകയും വക്കാണിക്കുകയും പ്രേമിക്കുകയുമായിരുന്നുവെന്ന്.
മറ്റൊരാളതിൽ മനുഷ്യന്റെ അനിവാര്യനശ്വരത കണ്ടേക്കാം,
തീയണയും മുമ്പേ പിറക്കുന്ന വിസ്മൃതിയും.

അന്നു ഞാനോർത്തതു പക്ഷേ,
മരിക്കുന്നവൻ എത്ര ഏകാകിയായിരിക്കും എന്നു മാത്രമായിരുന്നു,
പട്ടടയിലേക്കു കാലെടുത്തു വയ്ക്കും മുമ്പ്
ഈ മനുഷ്യരോട്,
താൻ പോയാലും ജീവിക്കുന്ന ഈ മനുഷ്യരോടു വിട പറയാൻ
ഒരു മനുഷ്യഭാഷയിലും ഒരു വാക്കു പോലും
ജ്യൊർഡാനോവിനു കിട്ടിയില്ലല്ലോ എന്നായിരുന്നു.

അവർ വീഞ്ഞുകുപ്പികളിലേക്കു മടങ്ങിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു,
വെളുത്ത കടല്മീനുകൾ വിറ്റു തുടങ്ങിയിരുന്നു,
ഒലീവുകളുടെയും നാരങ്ങകളുടെയും കൂടകൾ
അവർ ചുമലിലേറ്റികഴിഞ്ഞിരുന്നു.
അയാൾ തീയിലേക്കു പതിക്കുന്നതു കാണാൻ
അവർ താറിനിന്ന ഒരു നിമിഷത്തിനുള്ളിൽ
നൂറ്റാണ്ടുകൾ കടന്നുപോയ പോലെ
അയാൾ അകന്നുകഴിഞ്ഞിരുന്നു.

ഇവിടെ മരിക്കുന്നവർ, ഏകാകികൾ,
ലോകത്തിന്റെ ഓർമ്മയിൽ നിന്നു മാഞ്ഞവർ,
അവർക്കു നമ്മുടെ ഭാഷ
ഏതോ പ്രാക്തനഗോളത്തിലെ ഭാഷയാകുന്നു.
ഒടുവിൽ, എല്ലാം കെട്ടുകഥകളായിക്കഴിയുമ്പോൾ,
വർഷങ്ങളനേകം പോയിക്കഴിയുമ്പോൾ,
ഒരു പുതിയ കമ്പോ ഡി ജ്യൊർഡാനോവിൽ
ഒരു കവിവചനം രോഷത്തിനു തിരി കൊളുത്തും.

(വാഴ്സ -ഈസ്റ്റർ-1943)


തങ്ങളുടെ കണ്മുന്നിൽ നടക്കുന്ന ജൂതനിർമൂലനത്തിനെതിരെ പ്രതികരിച്ച ജൂതന്മാരല്ലാത്ത പോളിഷ് കവികളിൽ ഒരാളാണ്‌ ചെസ്‌വ മീവോഷ്. 1943ലെ പരാജയപ്പെട്ട വാഴ്സാ ഘെട്ടോ കലാപത്തിനു ശേഷം അദ്ദേഹം എഴുതിയ രണ്ടു കവിതകൾ ഹോളോക്കാസ്റ്റ് കവിതകളിൽ വച്ച് ഏറ്റവുമധികം ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്നവയും ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നവയുമാണ്‌. ഇതിൽ ആദ്യത്തേത് “കമ്പോ ഡി ഫ്യോറി” 1944ൽ വാഴ്സയിൽ നിന്നിറങ്ങിയ ഒരു അണ്ടർഗ്രൗണ്ട് സമാഹാരത്തിലാണ്‌ ആദ്യം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്. ഒരു ദാർശനികകവിതയെന്ന് ഇതിനെ പറയാം. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഒരു ക്രിസ്ത്യൻ രക്തസാക്ഷിയും സമകാലീനലോകത്തെ നാസി ഭീകരതയുടെ ഇരകളും കവിതയിൽ ചേർത്തുവയ്ക്കപ്പെടുന്നു. രണ്ടും തമ്മിൽ സമാനതകൾ തേടുന്നത് തെറ്റിദ്ധാരണാജനകമാണെന്നു തോന്നാം; ഒരു ക്രിസ്ത്യൻ യുക്തിവാദിയുടെ വ്യക്തിപരമായ മരണവും ഒരു ഭ്രാന്തൻ പ്രത്യയശാസ്ത്രം ഉന്മൂലനത്തിനു വിധിച്ച ഒരു ജനതയുടെ കൂട്ടമരണവും തമ്മിൽ പൊതുവായി ഒന്നുമില്ലെന്നു തോന്നാം. എന്നാൽ സമാനത നാം കാണേണ്ടത് ബ്രൂണോയുടെയും ജൂതന്മാരുടെയും മരണങ്ങളിലെന്നതിനേക്കാൾ രണ്ടിനോടുമുള്ള ആൾക്കൂട്ടത്തിന്റെ പ്രതികരണങ്ങളിലാണ്‌. ഒരു ദുരന്തം നടക്കുമ്പോൾ ഉദാസീനരാണവർ.


2. ചിത്രങ്ങൾ


തുറന്ന പുസ്തകം. ചിറകു പതറുന്ന നിശാശലഭം;
പൊടി പാറ്റിപ്പായുന്ന തേരിനു മേലതു പാറിനിൽക്കുന്നു.
തൊടുമ്പോൾ പൊൻപൊടി വിതറിക്കൊണ്ടതു പതിക്കുന്നു,
ഒരു നഗരത്തെയുപരോധിക്കുന്ന യവനസേനയ്ക്കു മേൽ.

കുതിച്ചുപായുന്ന തേരിനു പിന്നിൽ ഒരു വീരനെയവർ വലിച്ചിഴയ്ക്കുന്നു.
കരിങ്കല്പലകകളിൽ അവന്റെ തല ചെന്നിടിയ്ക്കുന്നു.
ഒരു കൈയുടെ പ്രഹരത്താൽ താളിലമർന്ന ശലഭം
ആ വീരന്റെയുടലിനു മേൽ ചിറകിളക്കിക്കൊണ്ടു ചാവുന്നു.

ഇവിടെ മേഘങ്ങളുരുണ്ടുകൂടുന്നു, ഇടി മുഴങ്ങുന്നു,
പാറക്കെട്ടുകൾക്കിടയിലൂടെ കപ്പലുകൾ പുറംകടലിലേക്കു നീങ്ങുന്നു.
കരയിൽ മൂരികൾ നുകം വച്ച പിടലി താഴ്ത്തുന്നു,
നഗ്നനായ ഒരു മനുഷ്യൻ നിലമുഴുന്നു.

(1943)


3. അച്ഛൻ വായനമുറിയിൽ


വീതിയേറിയ നെറ്റിത്തടം; കൂടിപ്പിണഞ്ഞ മുടിയ്ക്കു മേൽ
ജനാലയിലൂടൊരു വെയിൽക്കതിർ വന്നു വീഴുന്നു.
തന്റെ മുന്നിൽ കൂറ്റനൊരു ഗ്രന്ഥം തുറന്നു വയ്ക്കുമ്പോൾ
അച്ഛനങ്ങനെയൊരു പൊൻതൂവൽക്കിരീടമണിയുന്നു.

ഒരൈന്ദ്രജാലികന്റേതു പോലെ കളമിട്ടതാണദ്ദേഹത്തിന്റെ നീളൻകുപ്പായം.
മൃദുവായി, മൃദുവായി മന്ത്രങ്ങളദ്ദേഹമുരുവിടുന്നു.
ദൈവമിന്ദ്രജാലം പഠിപ്പിച്ചവനേ അറിയൂ,
ആ ഗ്രന്ഥത്തിൽ മറഞ്ഞുകിടക്കുന്ന അത്ഭുതങ്ങളെന്തൊക്കെയെന്നും.

(1943)


4. പ്രത്യാശ


പ്രത്യാശ നിങ്ങൾക്കൊപ്പമുണ്ട്,
ലോകം വെറുമൊരു സ്വപ്നമല്ലെന്നും
ജീവനുള്ള മാംസമാണെന്നും നിങ്ങൾ വിശ്വസിക്കുമ്പോൾ,
കാഴ്ചയും കേൾവിയും സ്പർശവും നുണ പറയില്ലെന്നും
നിങ്ങളിന്നേവരെ ഇവിടെക്കണ്ടതെല്ലാം
അടഞ്ഞ കവാടത്തിനു പുറത്തു നിന്നു
നാം കണ്ടൊരുദ്യാനമാണെന്നും നിങ്ങൾ വിശ്വസിക്കുമ്പോൾ.

നിങ്ങൾക്കവിടെ പ്രവേശനമില്ല.
എന്നാലതവിടെയുണ്ടെന്നു നിങ്ങൾക്കു തീർച്ചയുമാണ്‌.
ഒന്നുകൂടി സൂക്ഷ്മമായി, ബുദ്ധിപരമായി നോക്കാനായാൽ
ഉദ്യാനത്തിൽ നാം കണ്ടെടുത്തുന്നുവെന്നു വരാം,
വിചിത്രമായൊരപൂർവ്വപുഷ്പവും പേരു വീഴാത്തൊരു നക്ഷത്രവും.

ചിലർ പറയുന്നു, കണ്ണുകളെ നാം വിശ്വാസത്തിലെടുക്കരുതെന്ന്,
യാതൊന്നുമില്ല, വെറും തോന്നലുകളേയുള്ളുവെന്ന്,
വിശ്വാസം നഷ്ടപ്പെട്ട കൂട്ടരാണവർ.
അവർ കരുതുന്നു, നാം പുറം തിരിയുന്ന നിമിഷം,
ലോകം നമുക്കു പിന്നിലില്ലാതാവുന്നുവെന്ന്,
കള്ളന്മാരുടെ കൈകൾ തട്ടിപ്പറിച്ചാലെന്നപോലെ.

(1943)


5. വനയാത്ര


തലപ്പുകൾ കാണാത്തത്ര കിളരത്തിൽ മരങ്ങൾ,
മെഴുകുതിരിക്കാലിലെന്നപോലോരോ മരത്തിലും
അസ്തമയസൂര്യനരുണജ്വാലകൾ കൊളുത്തുന്നു,
വിരലോളം പോന്ന മനുഷ്യർ അടിയിലൂടെ നടക്കുന്നു.

ശിരസ്സു നാമുയർത്തിപ്പിടിക്കുക, കൈകൾ കോർത്തുപിടിക്കുക,
കെട്ടുപിണഞ്ഞ പുല്ക്കാട്ടിൽ നമുക്കു വഴി പിണയാതിരിക്കട്ടെ.
രാത്രി പൂക്കളെ മുദ്ര വച്ചടയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുകയായി,
ചായങ്ങളൊന്നൊന്നായി മാനത്തു നിന്നൊഴുകുകയായി.

അവിടെ, അങ്ങുമുകളിലൊരു സദ്യവട്ടം. പൊന്നിന്റെ കുംഭങ്ങൾ,
ചെമ്പിന്റെ കോപ്പകളിൽ ചുവന്ന വീഞ്ഞു പകരുകയായി.
ഒരാകാശരഥമതാ, ഉപഹാരങ്ങളുമായി പോകുന്നു,
അദൃശ്യരായ രാജാക്കന്മാർക്കായി, അഥവാ, ധ്രുവതാരകൾക്കായി.
(1943)


6. ലോകാവസാനത്തെക്കുറിച്ച് ഒരു ഗാനം


ലോകമവസാനിക്കുന്ന ദിവസം
ഒരു തേനീച്ച ഒരു പയർച്ചെടിയെ വട്ടം ചുറ്റുന്നു,
ഒരു മുക്കുവൻ മിന്നുന്നൊരു വല കേടു പോക്കുന്നു,
കടൽപ്പന്നികൾ പുളച്ചുമദിക്കുന്നു,
ഓവുചാലിന്‍റെ വക്കത്ത് കുരുവിക്കുഞ്ഞുങ്ങൾ കളിക്കുന്നു
തൊലി പൊന്നു പൂശിയതാണു പാമ്പെന്നത്തെയും പോലെ.

ലോകമവസാനിക്കുന്ന ദിവസം
സ്ത്രീകൾ കുടയും ചൂടി പാടത്തു നടക്കുന്നു,
പുല്‍വരമ്പത്തു കിടക്കുന്ന ഒരു കുടിയന്‌ ഉറക്കം വന്നുമുട്ടുന്നു,
പച്ചക്കറിക്കാർ തെരുവിൽ ഒച്ചയിടുന്നു,
മഞ്ഞപ്പായ കെട്ടിയൊരു വഞ്ചി തുരുത്തിൽ വന്നടുക്കുന്നു,
വായുവിൽ തങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഒരു വയലിൻനാദം
രാത്രിയിലേക്കു വഴി കാട്ടുന്നു.

ഇടിയും മിന്നലും പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നവർ
നിരാശരാവുന്നു.
ശകുനങ്ങളും മാലാഖമാരുടെ കാഹളം വിളികളും പ്രതീക്ഷിച്ചവർക്കാവട്ടെ,
ലോകാവസാനമാണ് നടക്കുന്നതെന്നു  വിശ്വാസവും വരുന്നില്ല.
സൂര്യനും ചന്ദ്രനും തലയ്ക്കു മേലുള്ള കാലത്തോളം,
പനിനീർപ്പൂക്കളിൽ വണ്ടുകൾ വിരുന്നു ചെല്ലുന്ന കാലത്തോളം,
ചുവന്നുതുടുത്ത കുഞ്ഞുങ്ങൾ പിറന്നുവീഴുന്ന കാലത്തോളം
ലോകാവസാനമായെന്നു വിശ്വസിക്കാൻ ആരും തയ്യാറുമല്ല.

തല നരച്ചൊരു കിഴവൻ മാത്രം,
പ്രവാചകനാവാൻ യോഗ്യൻ,
എന്നാൽ മറ്റു പണിത്തിരക്കുകളാൽ അതു വേണ്ടെന്നു വച്ചൊരാൾ,
അയാൾ മാത്രം തക്കാളികൾ കെട്ടിയെടുക്കുമ്പോൾ പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു:
ഇതല്ലാതൊരു ലോകാവസാനവുമില്ല,
ഇതല്ലാതൊരു ലോകാവസാനവുമില്ല.

(1943)


7. ഒരു സ്ഖലിതം


ഞാൻ കരുതി: ഒടുവിൽ മരിക്കാൻ പഠിക്കുന്നതിനുള്ള
തയാറെടുപ്പുകൾ മാത്രമാണിതൊക്കെയെന്ന്.
ഞാൻ കരുതി: പ്രഭാതങ്ങൾ, അസ്തമയങ്ങൾ,
മേപ്പിൾ മരത്തിനടിയിലെ പുല്പരപ്പിൽ
റാസ്പ്ബെറികൾ തലയിണയാക്കി,
അടിയുടുപ്പുകളില്ലാതെ മയങ്ങുന്ന ലാറ,
ആ നേരം അരുവിയിൽ മേലു കഴുകുന്ന
ആഹ്ളാദവാനായ ഫിലോൺ.
പ്രഭാതങ്ങൾ, വർഷങ്ങൾ.
ഓരോ വീഞ്ഞുഗ്ളാസ്സും, ലാറയും കടലും കരയും
ഒരേയുന്നത്തിലേക്കു നമ്മെ അടുപ്പിക്കുകയാണെന്ന്,
ആ ഉന്നം വച്ചുവേണം നാമതൊക്കെ ഉപയോഗപ്പെടുത്താനെന്ന്.

പക്ഷേ എന്റെ തെരുവിലെ ഒരു തളർവാതക്കാരൻ,
-കസേരയിലിരുത്തിയാണ്‌
തണലത്തു നിന്നു വെയിലത്തേക്കും,
വെയിലത്തു നിന്നു തണലത്തേക്കും അയാളെ മാറ്റുക-
ഒരു പൂച്ചയെ, ഒരിലയെ, ഒരു കാറിന്റെ തകിടിനെ നോക്കി
അയാൾ തന്നെത്താൻ പിറുപിറുക്കുന്നു:
“മനോഹരമായ കാലം, മനോഹരമായ കാലം.”

അതു സത്യം. കാലം കാലമായിരിക്കുന്നിടത്തോളം കാലം
നമുക്കു കിട്ടിയതു മനോഹരമായ കാലം തന്നെ.
1957

ലാറ /ഫിലോൺ - പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പ്രസിദ്ധ പോളിഷ് കവിയായ എഫ്. കാർപിൻസ്കിയുടെ കവിതയിലെ കാമുകനും കാമുകിയും.


8. വരൂ പരിശുദ്ധാത്മാവേ


വരൂ, പരിശുദ്ധാത്മാവേ,
പുൽക്കൊടികളെ വളച്ചോ, അല്ലാതെയോ,
ഞങ്ങളുടെ തലയ്ക്കു മേലൊരഗ്നിജ്വാലയായോ, അല്ലാതെയോ,
കൊയ്ത്തുകാലത്തോ, പഴത്തോപ്പുകളുഴുമ്പോഴോ,
സിയേറാ നെവാദയിലെ മുരടിച്ച ദേവതാരങ്ങൾക്കു മേൽ
മഞ്ഞു വീണു മൂടുമ്പോഴോ ആവട്ടെ.
ഞാനൊരു വെറും മനുഷ്യൻ.
അടയാളങ്ങളെനിക്കു വേണം.
അമൂർത്തതകൾ കൊണ്ടു കോണി പടുക്കുമ്പോൾ
പെട്ടെന്നു തളർന്നുപോകും ഞാൻ.
എത്രകാലമായി ഞാനപേക്ഷിക്കുന്നു,
-നിനക്കതറിയുകയും ചെയ്യാം-
പള്ളിയിലെ വിഗ്രഹം വിരലൊന്നുയർത്തണമെന്ന്,
ഒരിക്കൽ, ഒരിക്കൽ മാത്രം, എനിക്കായി.
അടയാളങ്ങൾ പക്ഷേ, മാനുഷികമാകണമെന്നും എനിക്കറിയാം.
അതിനാൽ ഒരാളെ വിളിയ്ക്കൂ,
ഭൂമിയിലെവിടെയായാലും
-എന്നെ വേണ്ട, ഞാനൊരു മര്യാദക്കാരനല്ലേ-
അയാളെ നോക്കുമ്പോൾ നിന്നെച്ചൊല്ലി വിസ്മയപ്പെടാൻ
എന്നെ അനുവദിക്കൂ.

1961


9. എന്റെ വിശ്വസ്തയായ മാതൃഭാഷേ...


എന്റെ വിശ്വസ്തയായ മാതൃഭാഷേ,
നിനക്കു ഞാൻ സേവ ചെയ്യുകയായിരുന്നു.
ഓരോ രാത്രിയും നിനക്കു മുന്നിൽ

ചായം നിറച്ച കൊച്ചളുക്കുകൾ ഞാൻ നിരത്തിവച്ചിരുന്നു,
നിനക്കു നിന്റെ ബിർച്ചുമരം, നിന്റെ പുൽച്ചാടി, നിന്റെ കുരുവിയും
എന്റെ ഓർമ്മയുടെ സൂക്ഷിപ്പുകളിൽ നിന്നു പകർത്താൻ.

എത്രയാണ്ടുകളങ്ങനെ പോയി.
എന്റെ ജന്മദേശമായിരുന്നു നീ.
രണ്ടാമതൊന്നെനിക്കുണ്ടായിരുന്നില്ല.
നീയൊരു ദൂതിയാവുമെന്നും ഞാൻ കരുതി,
എനിക്കും ചില നല്ല മനുഷ്യർക്കുമിടയിൽ,
വളരെക്കുറച്ചാണവരെങ്കിലും,
ഇരുപത്, പത്ത്,
പിറക്കാനിരിക്കുന്നതേയുള്ളു അവരെങ്കിലും.

ഇപ്പോൾ എന്റെ സന്ദേഹങ്ങൾ ഞാനേറ്റുപറയട്ടെ.
ജീവിതം ഞാൻ തുലച്ചുകളയുകയായിരുന്നുവെന്ന്

ചിലനേരമെനിക്കു തോന്നിപ്പോവുന്നു;

നിന്ദിതരുടെ ഭാഷയായിരുന്നു നി,
ചിന്താശേഷിയില്ലാത്തവരുടെ,
അന്യജനതകളെക്കാളേറെ തങ്ങളെത്തന്നെ വെറുക്കുന്നവരുടെ,
ഒറ്റുകൊടുക്കുന്നവരുടെ ഭാഷ,
സ്വന്തം നിഷ്കളങ്കത തന്നെ രോഗമായ
വിഹ്വലാത്മാക്കളുടെ ഭാഷ.

നീയില്ലാതെ പക്ഷേ, ആരാണു ഞാൻ?
ഒരു വിദൂരദേശത്തെ പണ്ഡിതൻ,
ഒരു ജീവിതവിജയം,
ആകുലതകളും, അവമാനങ്ങളുമറിയാത്തവൻ.
അതെ, ആരാണു ഞാൻ, നീയില്ലാതെ?
വെറുമൊരു ചിന്തകൻ, മറ്റാരെയും പോലെ.

എനിക്കിതൊരു പാഠമാണെന്ന് ഞാൻ മനസ്സിലാക്കുന്നു:

വ്യക്തിത്വത്തിനു  മഹിമകളില്ലാതാവുന്നു,

ഒരു പ്രബോധനനാടകത്തിൽ
പാപിയ്ക്കു മുന്നിൽ വിധി  ചുവന്ന പരവതാനി വിരിക്കുന്നു,
പിൻതിരശ്ശീലയിൽ ഒരു മായാദീപം 
മനുഷ്യന്റെയും ദേവന്റെയും യാതനയുടെ ബിംബങ്ങൾ
വിക്ഷേപിക്കുന്നു.

വിശ്വസ്തയായ മാതൃഭാഷേ,
ഒടുവിൽ ഞാൻ തന്നെ വേണം നിന്നെ രക്ഷിക്കാനെന്നാവാം.
അതിനാൽ ഇനിയും നിന്റെ മുന്നിൽ ഞാൻ നിരത്തിവയ്ക്കാം,
ചായം നിറച്ച കൊച്ചളുക്കുകൾ,
സാദ്ധ്യമെങ്കിൽ കലർപ്പില്ലാത്തതും, തിളങ്ങുന്നതും.
ഒരല്പം ചിട്ടയും സൗന്ദര്യവുമാണല്ലോ,
ദുരിതകാലത്തു വേണ്ടത്.

1968


10. പതനം


ഒരാളുടെ മരണമെന്നാൽ പ്രബലമായൊരു ദേശത്തിന്റെ പതനം പോലെയാണ്‌.
ഒരുകാലമതിനു ശൂരന്മാരായ പടകളുണ്ടായിരുന്നു,
കപ്പിത്താന്മാരും പ്രവാചകരുമുണ്ടായിരുന്നു,
സമ്പന്നമായ തുറമുഖങ്ങളും കടലുകളാകെ കപ്പലുകളുമുണ്ടായിരുന്നു.
ഇനിമേലതു പക്ഷേ, ഉപരോധിക്കപ്പെട്ട ഒരു നഗരത്തെയും മോചിപ്പിക്കില്ല,
ഒരുടമ്പടിയിലുമതേർപ്പെടില്ല,
അതിന്റെ നഗരങ്ങൾ തരിശ്ശായിരിക്കുന്നുവല്ലോ,
അതിന്റെ ജനതകൾ ചിതറിപ്പോയിരിക്കുന്നുവല്ലോ,
ഒരുനാൾ വിളവെടുത്ത പാടങ്ങളിൽ മുൾച്ചെടികൾ വളർന്നിരിക്കുന്നു,
അതിന്റെ ദൗത്യം മറവിയില്പെട്ടു,
അതിന്റെ ഭാഷയും നഷ്ടമായിരിക്കുന്നു,
ഇന്നതു വെറുമൊരു നാട്ടുഭാഷ,
ചെന്നെത്താൻ പറ്റാത്തൊരു മലമ്പ്രദേശത്തു കേൾക്കുന്നത്.

(1975)


11. പുഴകൾ



പലപല പേരുകളിൽ നിങ്ങളെയല്ലാതാരെയും പുകഴ്ത്തിയിട്ടില്ല ഞാൻ, പുഴകളേ!
പാലും തേനും പ്രണയവും മരണവും നൃത്തവുമാണു നിങ്ങൾ.
കണ്ണിൽപ്പെടാത്ത ശിലാകോടരങ്ങളിലെയുറവകളിൽ,
പായൽ പറ്റിയ കൽക്കെട്ടുകൾക്കു മേലൊരു ദേവത ചരിച്ചൊഴുക്കുന്ന കുടത്തിൽ,
മണ്ണിനടിയിലരുവികൾ മന്ത്രിക്കുന്ന പുൽമേട്ടിലെ തെളിഞ്ഞ ചാലുകളിൽ
നിങ്ങളുടെയുമെന്റെയും കുതിപ്പുകൾക്കാരംഭമായി,
നമ്മുടെ ആശ്ചര്യങ്ങൾക്കും, ക്ഷണികയാത്രകൾക്കും.
നഗ്നനായി, സൂര്യനു നേർക്കു മുഖം തിരിച്ചും,
പുഴയിൽ തുഴ തൊടാതെ ഞാനൊഴുകി-
ഓക്കുമരക്കാടുകളും പാടങ്ങളും ഒരു പൈന്മരക്കൂട്ടവുമെന്നെക്കടന്നുപോയി.
ഓരോ തിരിവിലുമുണ്ടായിരുന്നു, മണ്ണിന്റെ വാഗ്ദാനങ്ങൾ,
അടുക്കളപ്പുകകൾ, മയക്കത്തിലാണ്ട കാലിപ്പറ്റങ്ങൾ,
പൂഴിമണൽക്കൂനകൾക്കു മേൽ പറന്നുയരുന്ന കുരുവികൾ.
ചുവടു വച്ചു ചുവടു വച്ചു നിങ്ങളിലേക്കു ഞാനിറങ്ങി,
ആ നിശ്ശബ്ദതയിൽ ഒഴുക്കെന്‍റെ മുട്ടിനു ചുറ്റിപ്പിടിച്ചു,
ഒടുവിലൊഴുക്കെന്നെയെടുത്തു, ഞാനൊഴുകി,
നട്ടുച്ചയെരിയുന്ന മാനത്തിന്റെ കൂറ്റൻപ്രതിഫലനത്തിലൂടെ.
നിങ്ങളുടെ കരയിലുണ്ടായിരുന്നു ഞാൻ,
മദ്ധ്യവേനൽരാത്രിയിൽ പൂർണ്ണചന്ദ്രനുരുണ്ടിറങ്ങുമ്പോൾ,
ചുംബനാനുഷ്ഠാനങ്ങളിൽ ചുണ്ടുകൾ തമ്മിലടുക്കുമ്പോൾ-
അന്നെന്നപോലിന്നുമെന്നിൽ ഞാൻ കേൾക്കുന്നു,
തോണിക്കടവിലലയലയ്ക്കുന്നതും,
ഒരാശ്ളേഷത്തിനുമാശ്വാസത്തിനുമായി
അകത്തേക്കെന്നെ വിളിയ്ക്കുന്ന മന്ത്രണവും.
മണ്ണിലാണ്ട നഗരങ്ങളിൽ മണികൾ മുഴങ്ങുമ്പോൾ
ആരുമോർക്കാതെ ഞങ്ങളടിയുന്നു,
തീരാപ്രവാഹത്തിൽ ഞങ്ങളെയുമെടുത്തു നിങ്ങൾ പായുമ്പോൾ
ഞങ്ങളെയെതിരേൽക്കുന്നതു മരിച്ചവരുടെ ദൗത്യസംഘങ്ങൾ.
ആകുന്നതല്ല, ആയിരുന്നതല്ല. നിമിഷത്തിന്റെ നിത്യതയൊന്നേ.
1980

12. എന്റെ


“എന്റെ അച്ഛനമ്മമാർ, എന്റെ ഭർത്താവ്, എന്റെ സഹോദരൻ, എന്റെ സഹോദരി.”
പ്രഭാതഭക്ഷണസമയത്ത് കാപ്പിക്കടയിൽ കാതോർത്തിരിക്കുകയാണു ഞാൻ.
സ്ത്രീകളുടെ ശബ്ദങ്ങൾ മർമ്മരമുയർത്തുന്നു,
അവശ്യം തന്നെയായൊരനുഷ്ഠാനത്തിലവർ നിർവൃതി കൊള്ളുന്നു.
അവരുടെ ചലിയ്ക്കുന്ന ചുണ്ടുകളിലേറുകണ്ണിട്ടുനോക്കവെ,
ഈ ഭൂമിയിലുണ്ടായതിലാനന്ദം കൊള്ളുകയുമാണു ഞാൻ,
ഒരു നിമിഷത്തേക്ക്, അവരോടൊപ്പം, ഈ ഭൂമിയിൽ,
നമ്മുടെ കൊച്ചുകൊച്ചെന്റെകളെ കൊണ്ടാടാൻ.

(1986)


13. ഇതുമാത്രം


ഒരു താഴ്വാരം, അതിനുമേൽ ശരൽക്കാലത്തിന്റെ നിറഭേദങ്ങളുമായി ഒരു വനം.
ഒരു സഞ്ചാരി വന്നുചേരുന്നു; ഒരു ഭൂപടമെത്തിച്ചതാണയാളെയവിടെ,
അതല്ലെങ്കിലൊരു സ്മരണ. ഒരിക്കൽ, വളരെപ്പണ്ടൊരിക്കൽ,
വെയിലു വീഴുമ്പോൾ, ആദ്യത്തെ മഞ്ഞു പെയ്യുമ്പോളീവഴി പോകവെ,
അയാളാഹ്ളാദമറിഞ്ഞിരുന്നു, ബലത്തതും, കാരണങ്ങളില്ലാത്തതും,
കാഴ്ചയുടെ ആഹ്ളാദം. സർവ്വതും താളത്തിലായിരുന്നു,
ഇളകുന്ന മരങ്ങളുടെ, ചിറകേറിയ കിളിയുടെ,
പാലത്തിനു മേലൊരു തീവണ്ടിയുടെ; ചലനത്തിന്റെ വിരുന്നായിരുന്നു.
അയാൾ മടങ്ങിവരുന്നു, വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം, ഉപാധികളൊന്നുമില്ലാതെ.
അയാൾക്കൊന്നേ വേണ്ടു, അനർഘമായതൊന്ന്:
കാണുക, ശുദ്ധവും സരളവുമായി, പേരുകളില്ലാതെ,
പ്രതീക്ഷകളും ഭയങ്ങളും പ്രത്യാശകളുമില്ലാതെ,
ഞാനും ഞാനല്ലാത്തതുമില്ലാത്തൊരതിരിൽ നിന്ന്

1985


14. കുമ്പസാരം


എന്റെ ദൈവമേ, എനിക്കു സ്ട്രോബെറിജാമിഷ്ടമായിരുന്നു,
സ്ത്രീശരീരത്തിന്റെ ഇരുണ്ട മാധുര്യമിഷ്ടമായിരുന്നു.
തണുപ്പിച്ച വോഡ്കയെനിക്കിഷ്ടമായിരുന്നു,
ഒലീവെണ്ണയിൽ മൂപ്പിച്ച മത്തിയും,
ഇലവർങ്ങത്തിന്റെയും കരയാമ്പൂവിന്റെയും മണവും.
എങ്കിലെന്തുമാതിരി പ്രവാചകനായിരുന്നു ഞാൻ?
എന്തിനിങ്ങനെയൊരു മനുഷ്യനിൽ പരിശുദ്ധാത്മാവു വന്നിറങ്ങി?
എത്രപേരുണ്ടായിരുന്നു ആ പേരിനർഹർ, വിശ്വസ്തർ?
എന്നിലാരു വിശ്വാസമർപ്പിക്കാൻ?
അവർ കണ്ടിരിക്കുന്നു, ഞാൻ ഗ്ളാസ്സുകൾ കാലിയാക്കുന്നതും,
ഭക്ഷണത്തിനു മേൽ ചാടിവീഴുന്നതും,
ഹോട്ടൽപരിചാരികയുടെ പിൻകഴുത്തിൽ ആർത്തിയോടെ കണ്ണോടിക്കുന്നതും.
ഒരു ന്യൂനതയുള്ളവൻ, അതേക്കുറിച്ചറിയുന്നവനും.
മഹത്വം കൊതിക്കുന്നവൻ, അതു കണ്ടാലറിയുന്നവൻ,
എന്നാൽ ദീർഘദർശിയെന്നു പറയാനില്ലാത്തവനും.
എന്നെപ്പോലെ ചെറുതുകൾക്കു വച്ചിരിക്കുന്നതെന്തെന്നെനിക്കറിയാം:
ആയുസ്സധികമില്ലാത്ത പ്രത്യാശകളുടെ ഒരു സദ്യവട്ടം,
ആത്മാഭിമാനികളുടെ ഒരു ഘോഷയാത്ര,
കൂനന്മാരുടെ കായികമേള , സാഹിത്യം.

1985


15. യൌവനം


നിന്റെ സന്തോഷരഹിതവും കഥയില്ലാത്തതുമായ യൌവനം.
ഗ്രാമത്തിൽ നിന്നു നഗരത്തിലേക്കുള്ള നിന്റെ വരവ്.
ട്രാമുകളുടെ മങ്ങിയ ജനാലച്ചില്ലുകൾ;
ക്ഷമ കെട്ട ജനക്കൂട്ടം.
ചെലവു കൂടുതലുള്ളൊരിടത്തേക്കു കടക്കുമ്പോഴുള്ള നിന്റെ ഭീതി.
സകലതും പക്ഷേ, ചെലവു കൂടിയതായിരുന്നു. വളരെ ഉയർന്നതായിരുന്നു.
അവിടെയുള്ളവർ നിന്റെ പ്രാകൃതരീതികൾ ശ്രദ്ധിച്ചിരിക്കണം,
കാലത്തിനു ചേരാത്ത വേഷവും വൈഷമ്യവും ശ്രദ്ധിച്ചിരിക്കണം.

ആരുമുണ്ടായിരുന്നില്ല, നിനക്കൊരു താങ്ങായി പറയാൻ,

നീയൊരു സുന്ദരനാണ്‌,
നീ ശക്തനും ആരോഗ്യവാനുമാണ്‌,
നിന്റെ ദൌർഭാഗ്യങ്ങൾ വെറും സാങ്കല്പികമാണ്‌.

ഒട്ടകരോമം കൊണ്ടുള്ള ഓവർകോട്ടിട്ട ഗായകനോടു നിനക്കസൂയ തോന്നുമായിരുന്നില്ല,
അയാളുടെ പേടിയും ഏതു തരം മരണമാണ്‌ അയാളെ കാത്തിരിക്കുന്നതെന്നും
നിനക്കൂഹിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നെങ്കിൽ.

അവൾ, മുടി ചെമ്പിച്ചവൾ, ആരെച്ചൊല്ലി നീ തീ തിന്നുവോ, അവൾ,
അത്ര സുന്ദരിയായി നിനക്കു തോന്നിയവൾ,
അവൾ തീ പിടിച്ചൊരു കളിപ്പാവയായിരുന്നു.
ഒരു കോമാളിയുടെ ചുണ്ടുകൾ കൊണ്ടവൾ നിലവിളിച്ചത്
നിനക്കു മനസ്സിലായതുമില്ല.

തൊപ്പികളുടെ ആകൃതികൾ, വേഷവൈചിത്ര്യങ്ങൾ, കണ്ണാടികളിലെ മുഖങ്ങൾ,
അതൊക്കെ അവ്യക്തമായി നിനക്കോർമ്മയുണ്ടാവും,
ഏതോ പ്രാക്തനകാലത്തിലേതെന്നപോലെ,
അഥവാ, ഒരു സ്വപ്നത്തിൽ നിന്നു ശേഷിച്ച പോലെ.

വിറച്ചും കൊണ്ടു നീ സമീപിച്ച മന്ദിരം,
നിന്റെ കണ്ണു മഞ്ഞളിപ്പിച്ച ഫ്ളാറ്റുമുറി-
നോക്കൂ, ആയിടത്തിപ്പോൾ ബുൾഡോസറുകൾ കല്ലും കുമ്മായവും കോരിമാറ്റുന്നു.

തന്റെ ഊഴമെത്തുമ്പോൾ നീയും സ്വന്തമാക്കും, സമ്പാദിക്കും, കൂട്ടിവയ്ക്കും,
നിനക്കു തല ഉയർത്തി നടക്കാമെന്നുമാകും,
അപ്പോഴേക്കും പക്ഷേ, അതുകൊണ്ടു കാര്യമില്ലെന്നും വരും.

നിന്റെ അഭിലാഷങ്ങളെല്ലാം സഫലമാകും,
നീയപ്പോൾ കാലത്തെ വായ പൊളിച്ചു നോക്കിനില്ക്കും:
പുകയും മഞ്ഞും കൊണ്ടു നെയ്തെടുത്ത കാലം,
ഒരു നാളു കൊണ്ടൊടുങ്ങുന്ന ആയുസ്സുകളുടെ ചിത്രകംബളം,
മാറ്റമില്ലാത്ത കടലിനെപ്പോലതുയരുന്നു, താഴുന്നു.

വായിച്ചുകൂട്ടിയ പുസ്തകങ്ങൾ നിനക്കുപയോഗമില്ലാത്തതാവും.
നീയൊരുത്തരം തേടിനടന്നു, ഒരുത്തരമില്ലാതെ പക്ഷേ, നീ ജീവിച്ചു.

തെക്കൻ നഗരങ്ങളിലെ തെരുവുകളിലൂടെ നീ നടക്കും,
(നിന്റെ തുടക്കങ്ങളിലേക്കവ മടങ്ങിവന്നിരിക്കുന്നു)
രാത്രിയിൽ പുതുമഞ്ഞു വീണ പൂന്തോട്ടത്തിന്റെ വെണ്മ കണ്ടു നീ വീണ്ടുമാഹ്ളാദിക്കും.

(1991)


16. മറക്കുക


മറക്കുക,
നിങ്ങളന്യർക്കു വരുത്തിയ ദുരിതങ്ങൾ,
മറക്കുക,
അന്യർ നിങ്ങൾക്കു വരുത്തിയ ദുരിതങ്ങൾ.
പുഴകളൊഴുകിയൊഴുകിപ്പോകുന്നു,
വസന്തങ്ങൾ തിളങ്ങിപ്പിന്നെ മായുന്നു.
മറവിയിൽപ്പെട്ടുവരുന്ന മണ്ണു ചവിട്ടി
നിങ്ങൾ നടക്കുന്നു.

ചിലനേരം നിങ്ങളുടെ കാതിൽ
വിദൂരമായൊരു പല്ലവി വീഴുന്നു;
എന്താണതിന്റെ പൊരുൾ, നിങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നു,
ആരാണപ്പാടുന്നത്?
ഒരു ബാലസൂര്യനു ചൂടു പിടിച്ചുവരുന്നു,
ഒരു പേരക്കുട്ടിയും അവനൊരു കുട്ടിയും പിറക്കുന്നു.
വീണ്ടും കൈ പിടിച്ചുനടത്തേണ്ടവനാവുന്നു നിങ്ങൾ.

പുഴകളുടെ പേരുകൾ നിങ്ങൾ മറന്നിട്ടില്ല.
എത്ര ദീർഘമാണവയെന്നു നിങ്ങൾക്കു തോന്നുന്നു!
നിങ്ങളുടെ പാടങ്ങൾ തരിശ്ശു കിടക്കുന്നു.
പണ്ടു കണ്ടവയല്ല, നഗരത്തിന്റെ മേടകൾ.
കവാടത്തിനു മുന്നിൽ നിങ്ങൾ നിൽക്കുന്നു,
മൂകനായി.

(2000)


Campo dei Fiori

By Czeslaw Milosz

Translated by David Brooks and Louis Iribarne

In Rome on the Campo dei Fiori

baskets of olives and lemons,

cobbles spattered with wine

and the wreckage of flowers.

Vendors cover the trestles

with rose-pink fish;

armfuls of dark grapes

heaped on peach-down.

On this same square

they burned Giordano Bruno.

Henchmen kindled the pyre

close-pressed by the mob.

Before the flames had died

the taverns were full again,

baskets of olives and lemons

again on the vendors' shoulders.

I thought of the Campo dei Fiori

in Warsaw by the sky-carousel

one clear spring evening

to the strains of a carnival tune.

The bright melody drowned

the salvos from the ghetto wall,

and couples were flying

high in the cloudless sky.

At times wind from the burning

would drift dark kites along

and riders on the carousel

caught petals in midair.

That same hot wind

blew open the skirts of the girls

and the crowds were laughing

on that beautiful Warsaw Sunday.

Someone will read as moral

that the people of Rome or Warsaw

haggle, laugh, make love

as they pass by the martyrs' pyres.

Someone else will read

of the passing of things human,

of the oblivion

born before the flames have died.

But that day I thought only

of the loneliness of the dying,

of how, when Giordano

climbed to his burning

he could not find

in any human tongue

words for mankind,

mankind who live on.

Already they were back at their wine

or peddled their white starfish,

baskets of olives and lemons

they had shouldered to the fair,

and he already distanced

as if centuries had passed

while they paused just a moment

for his flying in the fire.

Those dying here, the lonely

forgotten by the world,

our tongue becomes for them

the language of an ancient planet.

Until, when all is legend

and many years have passed,

on a new Campo dei Fiori

rage will kindle at a poet's word.

Warsaw, 1943


My Faithful Mother Tongue

Faithful mother tongue,
I have been serving you.
Every night, I used to set before you little bowls of colors
so you could have your birch, your cricket, your finch
as preserved in my memory.
This lasted many years.
You were my native land; I lacked any other.
I believed that you would also be a messenger
between me and some good people
even if they were few, twenty, ten
or not born, as yet.
Now, I confess my doubt.
There are moments when it seems to me I have squandered my life.
For you are a tongue of the debased,
of the unreasonable, hating themselves
even more than they hate other nations,
a tongue of informers,
a tongue of the confused,
ill with their own innocence.
But without you, who am I?
Only a scholar in a distant country,
a success, without fears and humiliations.
Yes, who am I without you?
Just a philosopher, like everyone else.
I understand, this is meant as my education:
the glory of individuality is taken away,
Fortune spreads a red carpet
before the sinner in a morality play
while on the linen backdropp a magic lantern throws
images of human and divine torture.
Faithful mother tongue,
perhaps after all it's I who must try to save you.
So I will continue to set before you little bowls of colors
bright and pure if possible,
for what is needed in misfortune is a little order and beauty.


Hope

Hope is with you when you believe
The earth is not a dream but living flesh,
that sight, touch, and hearing do not lie,
That all thing you have ever seen here
Are like a garden looked at from a gate.
You cannot enter. But you're sure it's there.
Could we but look more clearly and wisely
We might discover somewhere in the garden
A strange new flower and an unnamed star.
Some people say that we should not trust our eyes,
That there is nothing, just a seeming,
There are the ones who have no hope.
They think the moment we turn away,
The world, behind our backs, ceases to exist,
As if snatched up by the hand of thieves

.Forget

Hope is with you when you believe
The earth is not a dream but living flesh,
that sight, touch, and hearing do not lie,
That all thing you have ever seen here
Are like a garden looked at from a gate.
You cannot enter. But you're sure it's there.
Could we but look more clearly and wisely
We might discover somewhere in the garden
A strange new flower and an unnamed star.
Some people say that we should not trust our eyes,
That there is nothing, just a seeming,
There are the ones who have no hope.
They think the moment we turn away,
The world, behind our backs, ceases to exist,
As if snatched up by the hand of thieves

A Song on the End of the World

On the day the world ends
A bee circles a clover,
A fisherman mends a glimmering net.
Happy porpoises jump in the sea,
By the rainspout young sparrows are playing
And the snake is gold-skinned as it should always be.
On the day the world ends
Women walk through the fields under their umbrellas,
A drunkard grows sleepy at the edge of a lawn,
Vegetable peddlers shout in the street
And a yellow-sailed boat comes nearer the island,
The voice of a violin lasts in the air
And leads into a starry night.
And those who expected lightning and thunder
Are disappointed.
And those who expected signs and archangels’ trumps
Do not believe it is happening now.
As long as the sun and the moon are above,
As long as the bumblebee visits a rose,
As long as rosy infants are born
No one believes it is happening now.
Only a white-haired old man, who would be a prophet
Yet is not a prophet, for he’s much too busy,
Repeats while he binds his tomatoes:
There will be no other end of the world,
There will be no other end of the world.

2018, ഫെബ്രുവരി 1, വ്യാഴാഴ്‌ച

റമോൺ ഗോമസ് ഡി ല സെർന - ഗ്രിഗെറിയ

de la Serna


റമോൺ ഗോമസ് ഡി ല സെർന Ramon Gomes de la Serna (1888-1963) അർജ്ജന്റീനയിൽ ജനിച്ചസ്പാനിഷ് എഴുത്തുകാരൻ. ജീവചരിത്രങ്ങളും നോവലുകളും നാടകങ്ങളും എഴുതിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഗ്രിഗെറിയ (greguería) എന്ന അതിഹ്രസ്വകവിതാരൂപത്തിന്റെ പേരിലാണ്‌ അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നത്. ഹാസ്യം+രൂപകം = ഗ്രിഗെറിയ എന്നാണ്‌ 1910ൽ താൻ കണ്ടുപിടിച്ച ഈ പുതിയ കവിതയെ അദ്ദേഹം നിർവചിക്കുന്നത്. ഉദാ: മരങ്ങൾ വിസിറ്റിംഗ് കാർഡും പിടിച്ചു നില്ക്കുന്നത് ബൊട്ടാണിക്കൽ ഗാർഡനുകളിൽ മാത്രമാണ്‌. ഈ ഒറ്റവരിക്കവിതകൾ മിക്കതും ഗഹനമായ ഏതെങ്കിലും ജീവിതതത്ത്വങ്ങൾ പ്രതിപാദിക്കുന്നവയല്ല, അങ്ങനെയൊരു ലക്ഷ്യവും അവയ്ക്കില്ല. നിത്യജീവിതസന്ദർഭങ്ങളുടെ ഹാസ്യാത്മകനിരീക്ഷണങ്ങൾ, വാക്കുകളും വസ്തുക്കളും ആശയങ്ങളും തോന്നുമ്പടി ചേർത്തുവയ്ക്കുമ്പോൾ ജനിക്കുന്ന പുതുമകൾ, സാധാരണയുക്തിയെ തിരിച്ചിടൽ ഇതൊക്കെയാണ്‌ ‘ചെകുത്താൻ തുമ്മുമ്പോൾ തെറിക്കുന്ന ഈ തീപ്പൊരികൾ.’


finger

*
അങ്ങു മുകളിൽ നക്ഷത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ ഒരു രാപ്പാടി പോലുമില്ല.
*
ഒരു നടത്തം കഴിഞ്ഞു മടങ്ങുന്ന pയാണ്‌ q.
*
പട്ടുതൂവാലയെന്നത് ഒരാശ്ളേഷത്തിന്റെ യാത്രാമൊഴിയാണ്‌.
*
രാത്രിയിൽ ഏകാന്തമായൊരു തീവണ്ടിയിൽ യാത്ര ചെയ്യുമ്പോൾ നമുക്കൊപ്പം രണ്ടു സ്ത്രീകൾ: കൂടെയിരിക്കുന്നവളും ജനാലച്ചില്ലിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നവളും.
*
ജയിൽ കടന്നുപോകുമ്പോൾ നമുക്കു തോന്നിപ്പോകുന്നു, നമ്മുടെ നിഴൽ - നമ്മുടെ നിഴലുകളിൽ ഒന്ന്- അതിനുള്ളിലെ സെല്ലിലേതിലോ ഉണ്ടെന്ന്.
*
എത്ര ദാരുണമാണത്! അവളുടെ കൈകൾക്കു പ്രായമേറി, വളകളതേപോലെയും.
*
പിടിക്കാനേറ്റവും ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള മീനാണ്‌ കുളിത്തൊട്ടിയില്‍ നീന്തുന്ന സോപ്പ്.
*
ഒരു സ്ത്രീ രണ്ടു പേർക്ക് ഫ്രൂട്ട് സലാഡ് ഓർഡർ ചെയ്യുമ്പോൾ ആദിപാപത്തെ പരിപൂര്‍ണ്ണതയിലെത്തിക്കുകയാണവള്‍.
*
പറക്കാൻ നൂറിലേറെ ചിറകുള്ള പക്ഷിയാണ്‌ പുസ്തകം.
*
മരണത്തിന്റെ ചുംബനമാണ്‌ മടുപ്പ്.ramon-libros
*

നമ്മൾ ഡോക്ടർമാരാണെന്നു കരുതിയിട്ടാണോ നായ്ക്കൾ നമ്മെ കാണുമ്പോൾ നാക്കു നീട്ടുന്നത്?
*
പിയാനോക്കട കണ്ടാൽ സംഗീതത്തിന്റെ ശവമുറി പോലെ.
*
തൊപ്പി നിങ്ങളുടെ കുപ്പായത്തിന്റെ തലയാണ്‌ .
*
കാറ്റിനെ പിടിക്കുന്നത് നക്ഷത്രങ്ങളെ തൊടുന്നതു പോലെയാണ്‌.
*
നീലിച്ച കണ്ണിമകൾക്കിടയിൽ രാത്രി.
*
ഇല പൊഴിയും കാലത്ത് പഴുക്കിലകൾക്കൊപ്പം പൂമ്പാറ്റകളും പുറത്തുവരുന്നു, ഒരേ കാറ്റിലവ പാറിപ്പോവുകയും ചെയ്യുന്നു.
*
കുറേ നേരം കഴിഞ്ഞാൽ ടൈപ്പ്റൈറ്ററിന്റെ ശബ്ദം ചിന്തകളിൽ ചരലു വിതറുന്നപോലെയാണ്‌.
*

ഓരോ കണ്ണാടിക്കു പിന്നിലും ഒരു ഫോട്ടോഗ്രാഫർ പമ്മിയിരുപ്പുണ്ട്.
*
പൂക്കളുടെ മണം ഒരു മാറ്റൊലിയാണ്‌.lying-down
*
വെളുത്തുള്ളിയുടെ അല്ലികൾ: മന്ത്രവാദിനിയുടെ പല്ലുകൾ.
*
മറക്കാൻ നമ്മൾ കൂടുതൽ കാലമെടുക്കണം, എങ്കിൽ കൂടുതൽ കാലം നാം ജീവിക്കും.
*
വാക്കുകൾ വസ്തുക്കളുടെ അസ്ഥികൂടങ്ങളാണ്‌, അതിനാൽ വസ്തുക്കളേക്കാൾ ആയുസ്സും അവയ്ക്കുണ്ട്.
*
കടലിന്റെ കൈയുറകളാണ്‌ കിനാവള്ളികൾ.
*
ചന്ദ്രൻ ചിറയിൽ എന്തു ചെയ്യുന്നു? അത് മുഖം കഴുകുന്നു.
*
മഴ പെയ്യുമ്പോൾ നമുക്കു വിഷാദം തോന്നുന്നത് നാം മീനുകളായിരുന്ന ഒരു കാലം അതു നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ്‌.
*
ഇടിവെട്ടിപ്പെയ്യുന്ന മഴ നമ്മളുടെ ഒന്നാം ക്ലാസ്സിലെ ഒന്നാം ദിവസത്തിന്റെ പുനരവതരണമാണ്‌.
*
ഒരു ഡ്രൈക്ളീനറുടെ നിയോൺ പരസ്യമാണ്‌ മഴവില്ല്.
*
പൊടി നിറയെ പണ്ടത്തെ തുമ്മലുകളാണ്‌. ramon-on-swing
*
കൊളുത്തില്ലാത്ത നെക്ലസ്സാണ്‌ ആശ്ളേഷം.
*
ചില മുഷിഞ്ഞ ആകാശങ്ങൾ കണ്ടാൽ ചിത്രകാരന്മാർ ബ്രഷ് വൃത്തിയാക്കിയത് അതിലാണെന്നപോലെ.
*
അക്ഷരമാലയുടെ വയ്പുപല്ലാണ്‌ കീബോഡ്.
*
പ്രകൃതിയിൽ വിഷാദമേയുള്ളു. ഒരു മരത്തിന്റെ മുഖത്ത് ഒരു പുഞ്ചിരി നിങ്ങളെന്നെങ്കിലും കണ്ടിട്ടുണ്ടോ?
*
കടലിന്റെ ചപ്ലാങ്കട്ടകളാണ്‌ കക്കകൾ.
*
ഭിക്ഷയ്ക്കു കൈ നീട്ടുന്ന അന്ധനായ ഭിക്ഷക്കാരനാണ്‌ ഏതു പ്രതിമയും.
*
കടൽ ഏതു നേരവും കരയുടെ മുഖത്ത് തൊട്ടിക്കണക്കിനു വെള്ളമെടുത്തൊഴിക്കുകയാണ്‌, അതിനു ബോധം വരാൻ.
*
എല്ലാ ശവക്കുഴിയിലും ഒരു ടൈംപീസുണ്ട്, അന്ത്യവിധിയുടെ നാളിൽ അതിന്റെ അലാറമടിക്കും.
*
സാന്ത്വനം നല്കുന്ന ചിന്ത: പുഴുക്കളും മരിക്കും.
*
സൈക്കിളിന്റെ ഏറ്റവും സുന്ദരമായ സംഗതി അതിന്റെ നിഴലാണ്‌.
*
ചാട്ടവാർ ദുഷ്പ്രഭുവിന്റെ കൈയൊപ്പ് വായുവിൽ വരച്ചിടുന്നു.
*
പാടങ്ങളിൽ വിഷാദം വിതയ്ക്കുന്നുവെന്നൊരു ഗുണമേയുള്ളു, തീവണ്ടികളുടെ ചൂളം വിളിക്ക്.
*
ഇവിടെ നിന്നവിടേയ്ക്ക് എത്ര പടവുകളുണ്ടെന്നെണ്ണിയാൽ നാമവിടെ എത്തുക തന്നെയില്ല.
*
ജലത്തിന്‌ ഓർമ്മയെന്നതില്ല; അതിനാലാണ്‌ അതിത്ര തെളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതും.
*
കള്ളന്മാരെപ്പോലെ നാം വീടിന്റെ വാതിൽ തുറക്കുന്നു, കുറ്റാന്വേഷകരെപ്പോലെ ഉള്ളിൽ കയറുന്നു
*
നമുക്കൊരാൾ ഒരു കുട കടം തരുമ്പോഴാണ്‌ നമ്മുടെ വിധിയുടെ പാതകൾ ആകെ കെട്ടുപിണഞ്ഞുപോകുന്നത്.
*
ലോകത്ത് സോസറുകൾ ഏറെയാണ്‌, കപ്പുകൾ കുറവും.
*
മഴയിൽ ഒരുപാടച്ചടക്കമുണ്ട്.self-mirror
*

ഇടിമുഴക്കം: ആകാശത്തിന്റെ കോണിപ്പടിയിൽ ഒരിരുമ്പുപെട്ടി വീണത്.
*
ആ മനുഷ്യന്‌ ഒരു ടിക്കുണ്ടായിരുന്നു, എന്നാലൊരു ടോക്കിന്റെ കുറവുമുണ്ടായിരുന്നു; അതുകൊണ്ടാണയാൾ  ഒരു ക്ളോക്കാകാതെപോയതും.
*
നമ്മുടെ ഗ്ലാസ്സ് നിറഞ്ഞതല്ലെന്നതു കാര്യമാക്കേണ്ട; കുപ്പി നിറഞ്ഞതായിരിക്കുക എന്നതാണ്‌ പ്രധാനം.
*
ജീവിതത്തിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടത് മരിക്കാതിരിക്കുക എന്നതാണ്‌.
*
ജനിച്ചപ്പോൾ നാം വിഴുങ്ങിയ ചൂരൽവടിയാണ്‌ തണ്ടെല്ല്.
*
ആദാമിന്റെ വാരിയെല്ലിൽ നിന്നാണ്‌ ഹവ്വ ഉണ്ടായത്; ഹവ്വ പിന്നീടത് പലിശ സഹിതം തിരിച്ചുകൊടുത്തു, കുട്ടികളുടെ രൂപത്തിൽ.
*
നിങ്ങൾക്കറിയില്ലേ, പാകത്തിനു വെന്തുകഴിഞ്ഞാൽ കോഴിയിറച്ചിക്കു വയലിന്റെ നിറമാണ്‌.
*
ഒരു ബാങ്കിലുള്ള ഡോളറിനെക്കാൾ കൂടുതലാണ്‌ ഒരു നോട്ടിലുള്ള രോഗാണുക്കൾ.
*
ടൂത്ത് പേസ്റ്റ് പോലെ ഒരു ശലഭപ്പുഴു.
*
രാപ്പാടിയുടെ പാട്ടു നാം ശരിക്കും ആസ്വദിക്കാറില്ല, കാരണം, പാടുന്നതു രാപ്പാടിയാണോയെന്ന് നമുക്കെപ്പോഴും സംശയമാണ്‌.
*
ഒരേസമയം നാവികനും വൈമാനികനുമാണ്‌, കടലിനു മേൽ ചന്ദ്രൻ.

*loveseat

ചക്രവാളത്തിലെ ചന്ദ്രനല്ല, അംബരചുംബികളുടെ ചന്ദ്രൻ.
*
ഒരു ഗ്ലാസ്സ് വിസ്ക്കിയിൽ ഐസ്കട്ട മയങ്ങുന്നു, ആടിന്റെ പളുങ്കുമണി പോലെ.
*
ആകാശത്തെ വേട്ടനായ്ക്കളാണ്‌ പ്രാപ്പിടിയന്മാർ.
*
കടുവയുടെ ചർമ്മത്തിലുണ്ട്, അവന്റെ രോഷത്തിന്റെ കുടിലദുർഗ്ഗം.
*


സ്കെച്ചുകൾ കവി തന്നെ വരച്ചത്

2018, ജനുവരി 28, ഞായറാഴ്‌ച

ആന്റൺ ചെക്കോഫ് - തടിച്ച ഒരാളും മെലിഞ്ഞ ഒരാളും


chekhov2018fatthinIllustration  by Sergei Tyunin

ഒരിക്കൽ നിക്കോളയേവ് സ്റ്റേഷനിൽ വച്ച് രണ്ടു കൂട്ടുകാർ കണ്ടുമുട്ടി; ഒരാൾ നന്നായി തടിച്ചിട്ടായിരുന്നു, മറ്റേയാൾ ശരിക്കും മെലിഞ്ഞും. തടിച്ചയാൾ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്ന് ഡിന്നർ കഴിച്ചിറങ്ങുകയായിരുന്നു; വെണ്ണയുടെ മയം മാറാത്ത ചുണ്ടുകൾ മൂത്ത ചെറിപ്പഴങ്ങൾ പോലെ മിനുങ്ങുന്നു. മേൽത്തരം വീഞ്ഞിന്റെയും വാസനത്തൈലത്തിന്റെയും മണം അയാളെ ചൂഴ്ന്നുനില്ക്കുന്നുണ്ട്. മെലിഞ്ഞയാൾ ട്രെയിനിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങിയപാടെയാണ്‌. കുറേ സഞ്ചികളും കെട്ടുകളും പെട്ടികളും അയാൾ അടുക്കിപ്പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. പന്നിയിറച്ചിയും വില കുറഞ്ഞ കാപ്പിപ്പൊടിയുമാണ്‌ അയാളെ മണക്കുന്നത്. അയാളുടെ പിന്നിൽ നിന്നെത്തിനോക്കുന്ന താടി കൂർത്ത, മെലിഞ്ഞ സ്ത്രീ അയാളുടെ ഭാര്യയാണ്‌, ഒരു കണ്ണ്‌ ചുരുക്കിപ്പിടിച്ച, ഉയരം കൂടിയ പയ്യൻ അയാളുടെ മകനുമാണ്‌.

“പോർഫിറി!” മെലിഞ്ഞയാളെ കണ്ട തടിച്ചയാൾ അത്ഭുതം കൂറി. “ഇത് താൻ തന്നെയാണോടോ? എന്റെ ചങ്ങാതീ! നമ്മൾ തമ്മിൽ കണ്ടിട്ടെത്ര കാലമായെടോ!”

“കർത്താവേ!” മെലിഞ്ഞയാൾക്കും അത്ഭുതമായി. “മിഷാ! ഇതെന്റെ കുട്ടിക്കാലത്തെ കൂട്ടുകാരൻ. താനിപ്പോൾ എവിടുന്നു പൊട്ടിവീണു?”

ചങ്ങാതിമാർ മൂന്നു തവണ കെട്ടിപ്പിടിച്ചിട്ട് നനഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ അന്യോന്യം നോക്കിനിന്നു.
“എന്റെ കൂട്ടുകാരാ!” കെട്ടിപ്പിടിക്കലൊക്കെ കഴിഞ്ഞ് മെലിഞ്ഞയാൾ പറഞ്ഞു. “ഞാനിത് തീരെ പ്രതീക്ഷിച്ചില്ല! എന്നെ ശരിക്കൊന്നു നോക്കിയേ. താൻ അന്നത്തെപ്പോലെ തന്നെ ഒരു സുന്ദരക്കുട്ടപ്പൻ തന്നെ ഇപ്പോഴും! എന്റെ കർത്താവേ! അതിരിക്കട്ടെ, വിശേഷങ്ങൾ പറയൂ. പണമൊക്കെ ഉണ്ടാക്കിയോ? കല്യാണം കഴിഞ്ഞോ? എന്റെ വിവാഹം കഴിഞ്ഞു. ഇതെന്റെ ഭാര്യ ലൂയിസ, മുമ്പ് വാൻസെൻബാഹ് ആയിരുന്നു, ലൂഥറൻ സഭ; ഇതെന്റെ മകൻ, നഥാനിയേൽ, മൂന്നാം ക്ലാസ്സിൽ പഠിക്കുന്നു. നഥാനിയേൽ, ഇതെന്റെ പഴയ ഒരു കൂട്ടുകാരനാണ്‌; സ്കൂളിൽ ഞങ്ങൾ ഒരുമിച്ചായിരുന്നു.“

നഥാനിയേൽ ഒന്നാലോചിച്ചിട്ട് തൊപ്പിയൂരി.

”ഞങ്ങൾ സ്കൂളിൽ ഒരുമിച്ചായിരുന്നു.“ മെലിഞ്ഞയാൾ തുടർന്നു. ”അവർ തന്നെ കളിയാക്കാറുള്ളത് താൻ ഓർക്കുന്നുണ്ടോ? പാഠപുസ്തകം എരിയുന്ന സിഗററ്റ് വച്ചു കരിച്ചതിന്‌ ഹെറോസ്ട്രാറ്റസ് എന്നായിരുന്നു തനിക്കിട്ടിരുന്ന ഇരട്ടപ്പേര്‌; കെട്ടുകഥകൾ പറഞ്ഞുനടക്കുന്നതിനാൽ ഞാൻ എഫിയാല്റ്റസ്സുമായി! അന്നൊക്കെ ഞങ്ങൾ ആരായിരുന്നു! നാണിക്കേണ്ട, നഥാനിയേൽ, അടുത്തു ചെന്നോ; ഇതെന്റെ ഭാര്യ, മുമ്പ് വാൻസെൻബാഹ് ആയിരുന്നു, ലൂഥറൻ സഭയിൽ.“

നഥാനിയേൽ ആലോചിച്ചുനിന്നിട്ട് അച്ഛന്റെ പിന്നിൽ അഭയം തേടി.

”അതിരിക്കട്ടെ, തന്റെ കാര്യമൊക്കെ എങ്ങനെ?“ തടിച്ചയാൾ സന്തോഷത്തോടെ കൂട്ടുകാരനെ നോക്കിക്കൊണ്ട് ചോദിച്ചു. ”താൻ ഇപ്പോഴും ജോലി ചെയ്യുന്നുണ്ടോ അതോ പിരിഞ്ഞോ?“

”ഇപ്പോഴും ജോലിയിൽത്തന്നെയാണ്‌ ചങ്ങാതീ. രണ്ടു കൊല്ലമായി കോടതിയിൽ അസ്സെസ്സർ ആണ്‌; ഒരു സ്റ്റാനിസ്ലാവും കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്. ശമ്പളമൊക്കെ കുറവാണ്‌, അതു കാര്യമാക്കേണ്ട. ഭാര്യ പാട്ടു പഠിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്, ഞാൻ സ്വകാര്യമായി തടി കൊണ്ട് സിഗററ്റ് കൂടും ഉണ്ടാക്കുന്നു; നല്ല ഒന്നാന്തരം കൂടുകൾ! ഒന്നിന്‌ ഒരു റൂബിൾ വച്ചു വില്ക്കും. പത്തിൽ കൂടുതലെടുത്താൽ കിഴിവുമുണ്ട്, കേട്ടോ. അങ്ങനെയൊക്കെ തട്ടിമുട്ടി പോകുന്നു. മുമ്പ് ഞാൻ ക്ലാർക്ക് ആയിരുന്നു, ഇപ്പോൾ ഇങ്ങോട്ട് ഹെഡ് ക്ലാർക്ക് ആയി സ്ഥലം മാറ്റം കിട്ടിയിരിക്കുകയാണ്‌. തന്റെ കാര്യമൊക്കെ എങ്ങനെ? ഇപ്പോഴൊരു കൗൺസിലർ ആയിട്ടുണ്ടാവും, അല്ലേ?“

”അല്ലെടോ, അതിനും മുകളിലാണ്‌,“ തടിച്ചയാൾ പറഞ്ഞു. ”ഞാനിപ്പോൾ പ്രിവി കൗൺസിലറാണ്‌...“

മെലിഞ്ഞയാൾ പെട്ടെന്ന് വിളറിയ പോലെയായി; വേരിറങ്ങിയപോലെ അയാൾ നിന്നു. വലിച്ചുനീട്ടിയ ഒരു പുഞ്ചിരി കൊണ്ട് അയാളുടെ മുഖം വക്രിച്ചു; അതിന്റെ സ്ഫുരണങ്ങൾ അയാളുടെ മുഖത്തും കണ്ണുകളിലും നിന്നു ചിതറുന്നപോലെ തോന്നി. അയാൾ വളഞ്ഞുകൂടി, ഒടിഞ്ഞുമടങ്ങി, ചുരുണ്ടുകൂടി. അയാളുടെ കൈയിലെ പെട്ടികളും കെട്ടുകളും സഞ്ചികളും അതേപോലെ ചുരുണ്ടുകൂടിയെന്നു തോന്നി. അയാളുടെ ഭാര്യയുടെ കൂർത്ത താടി ഒന്നുക്ടി കൂർത്തു. നഥാനിയേൽ അറ്റൻഷനായി നീണ്ടുനിവർന്നു നിന്നിട്ട് യൂണിഫോമിന്റെ ബട്ടണുകളെല്ലാം പിടിച്ചിട്ടു.

”എനിക്ക്...യുവർ എക്സലൻസി...വളരെ സന്തോഷമായി! കുട്ടിക്കാലത്തെ ഒരു കൂട്ടുകാരൻ, അങ്ങനെ പറയാമോ എന്തോ, പെട്ടെന്ന് വലിയൊരാളാവുക! ഹി, ഹി!“

”മതി, മതി!“ തടിച്ചയാൾ നീരസത്തോടെ നെറ്റി ചുളിച്ചുകൊണ്ടു പറഞ്ഞു. ”എന്തിനാ ഇങ്ങനെയൊരു ഭാവമാറ്റം? നമ്മൾ പണ്ടു മുതലേ കൂട്ടുകാരല്ലേ? പദവിയോടുള്ള ഈ ബഹുമാനമൊന്നും ആവശ്യമില്ല.“

”അയ്യയ്യോ! യുവർ എക്സലൻസി എന്താണീ പറയുന്നത്?“ ഒന്നുകൂടി ചെറുതായിക്കൊണ്ട് അയാൾ അമർത്തിച്ചിരിച്ചു. ”അങ്ങയുടെ ദാക്ഷിണ്യപൂർവ്വമായ ശ്രദ്ധ മന്നാ പോലെയാണ്‌...ഇത്, യുവർ എക്സലൻസി, എന്റെ മകൻ നഥാനിയേലാണ്‌...ഇതെന്റെ ഭാര്യ, ലൂയിസ, ഒരു തരത്തിൽ പറഞ്ഞാൽ ഒരു ലൂഥറൻ...“

തടിച്ചയാൾ എന്തോ തിരിച്ചുപറയാൻ ഒരുങ്ങിയതാണ്‌; പക്ഷേ മെലിഞ്ഞയാളിന്റെ മുഖത്തെ ആ അമിതബഹുമാനം, ആ കീടഭാവം, ആ ഒലിപ്പിക്കൽ കണ്ടപ്പോൾ കൗൺസിലർക്കു മനം പുരട്ടി. അയാൾ അവിടെ നിന്നു മാറിപ്പോയി; പോകുന്ന വഴിക്ക് അയാൾ മറ്റേയാളുടെ നേർക്ക് ഒന്നു കൈ നീട്ടുകയും ചെയ്തു.

മെലിഞ്ഞയാൾ അതിൽ മൂന്നു വിരലുകളിൽ ഒന്നു തൊട്ടിട്ട് തന്റെ ശരീരമെല്ലാമെടുത്ത് താണുവണങ്ങി; എന്നിട്ട് ഒരു ചൈനാക്കാരനെപ്പോലെ അമർത്തിച്ചിരിച്ചു: ”ഹി-ഹി-ഹി!“

അയാളുടെ ഭാര്യ ഒന്നു പുഞ്ചിരിച്ചു. നഥാനിയേൽ കാലടി കൊണ്ട് നിലത്തൊന്നു വരച്ചിട്ട് തൊപ്പി താഴെയിട്ടു. മൂന്നു പേരും ആവോളം വികാരാധീനരുമായിരുന്നു.



*ഹെറോസ്ട്രാറ്റസ് - പ്രാചീനലോകത്തെ ഏഴു മഹാത്ഭുതങ്ങളിൽ ഒന്നായ ആർട്ടിമീസിന്റെ ക്ഷേത്രം തീ വച്ചു നശിപ്പിച്ച ഗ്രീക്കുകാരൻ. ക്രിസ്തുവിനു മുമ്പ് ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജീവിച്ചിരുന്നു. പേരെടുക്കാൻ വേണ്ടിയാണ്‌ താനത് ചെയ്തതെന്ന് അയാൾ കുറ്റസമ്മതം നടത്തുന്നുണ്ട്. ഏതു വിധേനയും പ്രശസ്തനാവാൻ നോക്കുന്നവർക്കുള്ള പര്യായമായിട്ടുണ്ട് അയാളുടെ പേര്‌.
*എഫിയാല്റ്റസ് - ഒരു ഗ്രീക്ക് രാഷ്ട്രതന്ത്രജ്ഞൻ
*അസ്സെസ്സർ - ജഡ്ജിയുടെയോ മജിസ്ട്രേറ്റിന്റെയോ സഹായി
*സ്റ്റാനിസ്ലാവ്- ഓർഡർ ഒഫ് സെയിന്റ് സ്റ്റാനിസ്ലാവ് - റഷ്യയിലെ റൊമാനോവ് രാജവംശം ഏർപ്പെടുത്തിയ ഒരു മെഡൽ
*പ്രിവി കൗൺസിലർ- സാറിസ്റ്റ് റഷ്യയിൽ ലെഫ്. ജനറലിനു തുല്യമായ സിവിൽ പദവി

Fat And Thin

Two friends -- one a fat man and the other a thin man -- met at the Nikolaevsky station. The fat man had just dined in the station and his greasy lips shone like ripe cherries. He smelt of sherry and fleur d'orange. The thin man had just slipped out of the train and was laden with portmanteaus, bundles, and bandboxes. He smelt of ham and coffee grounds. A thin woman with a long chin, his wife, and a tall schoolboy with one eye screwed up came into view behind his back.
"Porfiry," cried the fat man on seeing the thin man. "Is it you? My dear fellow! How many summers, how many winters!"
"Holy saints!" cried the thin man in amazement. "Misha! The friend of my childhood! Where have you dropped from?"
The friends kissed each other three times, and gazed at each other with eyes full of tears. Both were agreeably astounded.
"My dear boy!" began the thin man after the kissing. "This is unexpected! This is a surprise! Come have a good look at me! Just as handsome as I used to be! Just as great a darling and a dandy! Good gracious me! Well, and how are you? Made your fortune? Married? I am married as you see. . . . This is my wife Luise, her maiden name was Vantsenbach . . . of the Lutheran persuasion. . . . And this is my son Nafanail, a schoolboy in the third class. This is the friend of my childhood, Nafanya. We were boys at school together!"
Nafanail thought a little and took off his cap.
"We were boys at school together," the thin man went on. "Do you remember how they used to tease you? You were nicknamed Herostratus because you burned a hole in a schoolbook with a cigarette, and I was nicknamed Ephialtes because I was fond of telling tales. Ho--ho! . . . we were children! . . . Don't be shy, Nafanya. Go nearer to him. And this is my wife, her maiden name was Vantsenbach, of the Lutheran persuasion. . . ."
Nafanail thought a little and took refuge behind his father's back.
"Well, how are you doing my friend?" the fat man asked, looking enthusiastically at his friend. "Are you in the service? What grade have you reached?"
"I am, dear boy! I have been a collegiate assessor for the last two years and I have the Stanislav. The salary is poor, but that's no great matter! The wife gives music lessons, and I go in for carving wooden cigarette cases in a private way. Capital cigarette cases! I sell them for a rouble each. If any one takes ten or more I make a reduction of course. We get along somehow. I served as a clerk, you know, and now I have been transferred here as a head clerk in the same department. I am going to serve here. And what about you? I bet you are a civil councillor by now? Eh?"
"No dear boy, go higher than that," said the fat man. "I have risen to privy councillor already . . . I have two stars."
The thin man turned pale and rigid all at once, but soon his face twisted in all directions in the broadest smile; it seemed as though sparks were flashing from his face and eyes. He squirmed, he doubled together, crumpled up. . . . His portmanteaus, bundles and cardboard boxes seemed to shrink and crumple up too. . . . His wife's long chin grew longer still; Nafanail drew himself up to attention and fastened all the buttons of his uniform.
"Your Excellency, I . . . delighted! The friend, one may say, of childhood and to have turned into such a great man! He--he!"
"Come, come!" the fat man frowned. "What's this tone for? You and I were friends as boys, and there is no need of this official obsequiousness!"
"Merciful heavens, your Excellency! What are you saying. . . ?" sniggered the thin man, wriggling more than ever. "Your Excellency's gracious attention is like refreshing manna. . . . This, your Excellency, is my son Nafanail, . . . my wife Luise, a Lutheran in a certain sense."
The fat man was about to make some protest, but the face of the thin man wore an expression of such reverence, sugariness, and mawkish respectfulness that the privy councillor was sickened. He turned away from the thin man, giving him his hand at parting.
The thin man pressed three fingers, bowed his whole body and sniggered like a Chinaman: "He--he--he!" His wife smiled. Nafanail scraped with his foot and dropped his cap. All three were agreeably overwhelmed.


2018, ജനുവരി 22, തിങ്കളാഴ്‌ച

യൂഷെനിയോ ദെ അന്ദ്രാജ് - ഗദ്യകവിതകൾ


andrade1_thumb[2]


കവിത അതുപോലെയാണ്‌


എവിടെയാണുറക്കമുണർന്നതെന്ന് എനിക്കു ബോധമുണ്ടായിരുന്നില്ല; നീണ്ടുനീണ്ടൊരിടനാഴിയുടെ അങ്ങേയറ്റത്ത് വെളിച്ചം ഇല്ലാതാവുകയായിരുന്നു; ഇരുവശവുമുള്ള മുറികളിലൊന്നിൽ നീയുണ്ട്; എത്ര നീണ്ട, നീണ്ട നേരമെടുക്കണം, അവിടെയെത്താൻ; ഒരു കുട്ടിയുടെ ചുവടുകളാണെന്റേതെങ്കിലും നിന്റെ കണ്ണുകൾ കാത്തിരിക്കുകയാണെന്നെ, എന്തു മാത്രം, എന്തു മാത്രം സ്നേഹവുമായി; എന്നെക്കാണാൻ നീ ഓടിവരുന്നു, ഞാൻ വായുവിൽ തടഞ്ഞുവീഴുമോയെന്ന പേടിയോടെ- ഹാ, ഏതു സംഗീതത്തിലും മേലെയാണത്


തെക്കു നിന്നൊരു കഥ


ഞാനോർക്കുന്നു, രാത്രിയായിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു, നാരകമരങ്ങളും മുറ്റങ്ങളുടെ കയങ്ങളിൽ നിഴലുകളുടെ മിനുക്കവുമുണ്ടായിരുന്ന ആ തെക്കൻ നഗരത്തിൽ ഒരു കൊച്ചു വെളുത്ത നായയുണ്ടായിരുന്നു. വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പാണത്, ദൂരേ നിന്നതു വരുന്നതു ഞാൻ കണ്ടു; അതിനൊരു ലക്ഷ്യമുണ്ടെന്നത് വ്യക്തമായിരുന്നു, ഒരു നായയുടെ പരിമിതനിയോഗം, എങ്കില്ക്കൂടി അതൊരു നിയോഗം തന്നെ. നിർജ്ജനമായ രാത്രിയിൽ, കടിച്ചുപിടിച്ച ഒരെല്ലുമായി അവൻ തന്റെ ജീവിതം ജീവിക്കുകയായിരുന്നു; തുറമുഖത്തിന്റെ കൊഴുത്ത ഇരുട്ടിലേക്കു നിർഗ്ഗമിക്കുന്ന ഇടത്തെരുവുകളിലൊന്നിൽ തള്ളപ്പട്ടി അവനെ കാത്തുനില്പുണ്ടെന്നു വരാം; എന്നാൽ ഒപ്പം തന്നെ അവൻ എന്നെയും കണ്ടു; ആളൊഴിഞ്ഞ തെരുവിൽ ഞാൻ മാത്രമേ കാത്തുനില്ക്കുന്നുള്ളു എന്നതിനാൽ അതെളുപ്പവുമായിരുന്നു. അമർത്തിപ്പിടിച്ച ഉത്സാഹത്തോടെ അടുത്തുവന്ന് അവൻ എന്റെ മുന്നിൽ നിന്നു; എല്ലിൻ കഷണം താഴെയിട്ടിട്ട് അവൻ പിൻകാലുകളിൽ കുന്തിച്ചിരുന്നു; അവന്റെ കണ്ണുകൾ എന്നോടു പറയുകയായിരുന്നു, ഇനി മേൽ തന്റെ എല്ലും തള്ളപ്പട്ടിയും നിയോഗവുമെല്ലാം ഞാനായിരിക്കുമെന്ന്. ഞാൻ കുനിഞ്ഞ് അവനെ തലോടി, എനിക്കവനോടുള്ള സ്നേഹത്തെക്കുറിച്ചും കുറച്ചു നേരം മുമ്പ് എനിക്കു പറ്റിയ മുറിവിനെക്കുറിച്ചും (അത് വേഗം ഉണങ്ങാനുള്ളതേയുള്ളു) അവനോടു പറഞ്ഞു; എന്നാൽ അവന്റേതിനെക്കാൾ അപകടത്തിലായിരുന്നു, എന്റെ നിയോഗം; വന്നതും പോകേണ്ട നേരമായിരിക്കുന്നു എനിക്ക്; വെള്ളയടിച്ച മേൽമറകളുടെ മണം നുകരാനുള്ള നേരം പോലും എനിക്കു കിട്ടിയില്ല. ഞാൻ ചില ചുവടുകൾ വച്ചു, അവൻ പിന്നാലെ വരുമെന്ന് എനിക്കറിയാമായിരുന്നു; ഞാൻ നിന്നു, അവനും നിന്നു, ഞാൻ പിന്നെയും നടക്കാൻ തുടങ്ങി, അവനും പിന്നാലെ വരാൻ തുടങ്ങി, ഞാൻ പിന്നെയും അവനെ തലോടി; ആ കണ്ണുകൾ, നനവാർന്ന ആ കണ്ണുകൾ, അവ, അങ്ങനെ പറയാമെങ്കിൽ, എന്റെ അമ്മയുടെ കണ്ണുകൾ പോലെയായിരുന്നു; ഞാൻ പിന്നെയും അവനോടു സംസാരിച്ചു; അവനെ കൂടെക്കൂട്ടാൻ പറ്റാത്തതിന്‌, എനിക്കു നില്ക്കാൻ പറ്റാത്തതിന്‌ ഞാൻ ക്ഷമ ചോദിച്ചു: കൂട്ടുകാരുമായി യാത്ര ചെയ്യുന്നത് തോളത്തൊരു ചാക്കുസഞ്ചിയുമായി ചുറ്റിത്തിരിയുന്നതുപോലല്ലല്ലോ, നീയതു മനസ്സിലാക്കണം. ഇല്ല, അവനതു മനസ്സിലായിട്ടില്ല, ആ തരം യുക്തികൾ അവനു മനസ്സിലാവുകയുമില്ല. ഭൂമി പോലെ ഇത്ര തരിശ്ശായൊരിടം വേറെയില്ല, ചോരയുടെ നേർത്തൊരിഴ പോലത്രയും സ്നേഹമേ ശേഷിച്ചിട്ടുള്ളു, അത്ര പോലും ഉണ്ടാവണമെന്നില്ല, ഒരു പുല്ക്കൊടിയിൽ ഒരൊച്ചു വീഴ്ത്തിയ പശയുടെ കറ പോലത്ര കുറച്ചുമാകാം. പെട്ടെന്ന് ഒരു മണി മുഴങ്ങി, ഞങ്ങൾക്കു ചുറ്റും ആളുകളായി, തരിശുനിലത്തിന്റെ വിസ്താരം കൂടിവന്നു, അവൻ എന്നെത്തന്നെ നോക്കിനിന്നു, എത്രയുമഗാധമായ ഉറവുകളിൽ നിന്നു വെള്ളമൂറിവരുന്ന ആ കണ്ണുകൾ, എങ്ങനെ ഞാനവ മറക്കാൻ? എന്റെ കൂട്ടുകാർ പെട്ടെന്നതു ശ്രദ്ധിച്ചു (എന്തു സമർത്ഥരാണവർ), ഞങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ആ കാതരബന്ധം. അവർ പിന്നെ വിശദീകരണങ്ങളായി: ആ കൊച്ചുനായയ്ക്ക് ഒരുടമസ്ഥൻ തീർച്ചയായും ഉണ്ടായിരിക്കണം, നാടൻ ഇനമാണെങ്കിലും തെണ്ടിപ്പട്ടിയല്ല അതെന്നതിനു സംശയമില്ല, ഇനിയഥവാ എനിക്കൊരു നായയെ വേണമെന്നാണെങ്കിൽ അതെത്രയെങ്കിലും കിട്ടാനുണ്ടല്ലോ, ഇതിലും കാണാൻ കൊള്ളാവുന്ന ആയിരക്കണക്കിനെണ്ണത്തെ കിട്ടാവുന്നതേയുള്ളു, അതിനും പുറമേ അതിർത്തിയിലെ ചെക്ക്പോസ്റ്റുകൾ, ഇതുപോലത്തെ ഒരു നാടൻ പട്ടിക്കു വേണ്ടി ഇത്രയൊക്കെ ഉപദ്രവം സഹിക്കണോ? നീ കണ്ടില്ലേ, അവർക്കു മനസ്സിലായിട്ടില്ല; നിന്റെ കണ്ണുകളിലുള്ള മഞ്ഞുതുള്ളിയുടെ വേരവർ കണ്ടിട്ടില്ല; അവർ കാറിൽ കയറി, ഞാനവനെ ഒന്നുകൂടി തലോടി; കാറു വിട്ടുപോന്ന സ്ഥലത്ത് അവൻ നില്ക്കുന്നത് പിനിലെ ഗ്ലാസ്സിലൂടെ ഞാൻ കണ്ടു. ആകാംക്ഷയോടെ നിലത്തു മണത്തിട്ട് ഒന്നും പിടി കിട്ടാത്തപോലെ തല പൊക്കി നോക്കുകയാണവൻ. ഒരു കാറ്റു വന്ന് എന്നെയുമെടുത്തു പോകുന്നതെങ്ങനെ എന്നവനു മനസ്സിലായില്ല. അസാദ്ധ്യസ്നേഹം, എന്റെ കുഞ്ഞേ, നിന്നെ തട്ടിയുറക്കി ശിഷ്ടജീവിതം ഞാൻ നയിക്കും. ആളുകൾ പിരിഞ്ഞുപൊയ്ക്കൊണ്ടിരുന്നു, സിനിമാടാക്കീസിലെ അവസാനത്തെ ലൈറ്റുകളും അണഞ്ഞു, തെരുവിൽ ഇരുട്ടായി, വൈകാതെ അത് വിജനവുമാകും.


അമ്മമാർ.


ഞാൻ അലെന്റെഹോയിലേക്കു മടങ്ങുമ്പോഴേക്കും ചീവീടുകളൊക്കെ മണ്ണടിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാവും; വേനൽക്കാലം മുഴുവൻ വെളിച്ചത്തെ പാട്ടുകളാക്കുകയായിരുന്നു അവ: അതിലുമുജ്ജ്വലമായ ഒരു ജാതകം എന്റെ അറിവിലില്ല. അവിടെ ഉറപ്പായും നാം കാണുക, വിലാപത്തിന്റെ കരിനിഴലുകൾ വാരിപ്പുതച്ച ആ സ്ത്രീകളെയാണ്‌: മരിച്ച മണ്ണിന്റെ അനാഥസന്തതികളെപ്പോലെ. ബറാന്റൊയിലും കാസ്ട്രോ ലബോറൈയിലും മാത്രമല്ല, സൂര്യനുദിക്കുന്ന ഏതു ദേശത്തും അവരെ കാണാം: കോറിയായിലും കാറ്റേനിയായിലും, മിസ്ട്രാസിലും സാന്താ ക്ളാരാ ഡെൽ കോബ്രെയിലും, വാർച്ചറ്റ്സിലും ബേനി മഹാലിലും: എന്തെന്നാൽ, അവരാണ്‌ അമ്മമാർ. നിശിതമോ നിദ്രാണമോ ആയ ഒരു നോട്ടം; ഒരഴി പോലെയോ, അത്രയും പോലും മാസം താങ്ങാനാവാത്ത പോലെയോ ഒരുടൽ: അവരാണ്‌ അമ്മമാർ. നിങ്ങളുടെ; മുഖത്തു ചാലു കീറാൻ കാറ്റിനു നേരം കിട്ടും മുമ്പേ അമ്മ മരിച്ചു പോയിരുന്നില്ലെങ്കിൽ എന്റെയും. ആദ്യതാരം പിറക്കുമ്പോഴേ അവർ ഇവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നിരിക്കണം. അവരുടെ സഹനശീലത്തെക്കുറിച്ചെന്തു പറയാൻ! വെയിലു വാട്ടിയ മുൾച്ചെടി കൊണ്ടാണ്‌ അവരെ നിർമ്മിച്ചതെന്നു തോന്നും; മരണമില്ലാത്തവരാണവരെന്നു തോന്നും; തല്ലിക്കെടുത്തിയാൽ കെടാത്ത തീയുടെ പ്രകൃതമാണവർക്കെന്നെങ്കിലും. ദുർബലമായ വിരലുകൾ കൊണ്ട് നമുക്കവർ സ്വപ്നങ്ങളുടെ വല നെയ്തു തരുന്നു; തലയിലെ തട്ടങ്ങളുടെ ഇരുട്ടിൽ അരിച്ചെടുത്ത വെളിച്ചം കൊണ്ട് നമ്മെ ഊട്ടുന്നു. ചിലപ്പോഴാവട്ടെ, വെള്ളയടിച്ച ചുമരുകളിൽ ചാരി, പകലുകൾ കടന്നുപോകുന്നതും നോക്കി അവരിരിക്കുന്നതു കാണാം; അപ്പോഴവർ ഒരു റൊട്ടിക്കഷണം വായിലിട്ടു ചവയ്ക്കുന്നുണ്ടാവും; അല്ലെങ്കിൽ ഒടുവിൽ പിറന്ന പേരക്കുട്ടിക്കായി ഒരു കമ്പിളിക്കാലുറ തുന്നുകയാവും. മറ്റു ചിലപ്പോൾ ഒരിടത്തെരുവിൽ നിന്നു മറ്റൊന്നിലേക്ക് അവർ നടന്നുപോകുന്നതു കാണാം, ഒരു തീപ്പെട്ടിയോ അല്പം ഉപ്പോ കടം വാങ്ങാൻ; പരേതാത്മാക്കളെ കൂട്ടിനു പിടിച്ച് അതിനു നന്ദി പറയാൻ; പിന്നെ സ്വന്തം വീടുകളുടെ ഊഷ്മളതയിലേക്കു മടങ്ങാൻ; ഒരു തുള്ളി കാപ്പി അനത്തിക്കുടിയ്ക്കാൻ; മുറ്റം അടിച്ചുവാരി ജറേനിയത്തിനു വെള്ളമൊഴിക്കാൻ. അവരാണ്‌ അമ്മമാർ; സ്ഥലകാലങ്ങൾക്കപ്പു റത്തുള്ളവരെന്ന് ഗെയ്ഥേ പറഞ്ഞവർ; സ്വർഗ്ഗത്തെക്കാൾ, നരകത്തെക്കാൾ പ്രായം ചെന്നവർ; കണ്ണുകളിൽ ശൂന്യതയോ നഷ്ടബോധമോ മാത്രമുള്ളവർ; അല്ലെങ്കിൽ കണ്ണുകളിൽ കനലെരിയുന്നവർ. ഒറ്റയ്ക്കോ എണ്ണമറ്റോ, നിങ്ങൾക്കു മുന്നിൽ അവർ: ശാന്തഗംഭീരകളായി, നിശബ്ദരായി, ഭവ്യമായ നിശ്ചലതയുമായി. അവർ മറന്നുപോയിരിക്കുന്നു,തങ്ങളായിരുന്നു, മനുഷ്യന്‍ കണ്ട ആദ്യത്തെ മഞ്ഞുതുള്ളിയെന്ന്, അവൻ കണ്ട ആദ്യവെളിച്ചമെന്ന്. പിന്നെയും അവരെ കാണാം, നിഴലു വീണ വഴികളിലൂടെ, അകിടു ചുക്കിച്ചുളിഞ്ഞുവെങ്കിലും ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച ശിരസ്സിന്റെ ചാരുത ശേഷിച്ച ഒന്നോ രണ്ടോ ആടുകൾക്കു പിന്നാലെ സ്വന്തം ഇച്ഛാശക്തിയുടെ ബലം പോലുമില്ലാത്ത കാലുകളിൽ വേച്ചുവേച്ചു നടക്കുന്നതായി. ഈ ലോകത്തെ വഴികളിൽ എങ്ങനെ അവർ വിശ്രമം കണ്ടെത്താൻ? നിങ്ങൾ അവരെ കണ്ടിരിക്കും, ജരയോടിയ കൈകളിൽ ജപമാലയുമായി മരിച്ചവർക്കു വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിക്കുമ്പോൾ; തന്റെ പന്നിക്കൂടിനു മൂന്നടി അടുത്തേക്കു കാബേജു നട്ടതിന്‌ അയൽക്കാരിക്കു നേരെ ശാപവാക്കുകൾ എടുത്തെറിയുമ്പോൾ; ഒരു കുടം വെള്ളം താങ്ങാൻ പറ്റാതെയായ സ്വന്തം പ്രായത്തെ പ്രാകിക്കൊണ്ട് കിണറ്റിൻകരയിൽ നിന്നു വരുമ്പോൾ, അതുമല്ലെങ്കിൽ ഒലീവുമരത്തിൽ നിന്ന് ഒന്നുരണ്ടു കായകൾ കക്കുമ്പോൾ. അവരെ വെളുത്തുള്ളിസൂപ്പു മണക്കുന്നു, കനച്ച നാറ്റം നാറുന്നു, വില കുറഞ്ഞ ചാരായം മണക്കുന്നു; പെരുന്നാളുകളിലാവട്ടെ, തോട്ടുങ്കരെ നിന്നരിഞ്ഞെടുത്ത തുളസിയും പുതിനയുമാണവരെ മണക്കുക. ഞായറാഴ്ചകളിൽ അവർ മുഖം കഴുകുന്നു, വസ്ത്രം മാറുന്നു, പഴയ ട്രങ്കിൽ പരതി കറുത്ത പട്ടുതുണി കൊണ്ടുള്ള പഴയൊരു തൂവാല കണ്ടെടുക്കുന്നു; മരണശുശ്രൂഷയ്ക്കും അതേ തൂവാല തന്നെയാണ്‌ അവരുപയോഗിക്കുക. പെട്ടി തുറക്കുമ്പോൾ പുറത്തേക്കു വരുന്ന ആ കർപ്പൂരമണം! ചിലർ ഡെയ്സിപ്പൂക്കളും വളർത്തുന്നു; അതവർ സെമിത്തേരികളിലോ കുളിപ്പുരകളിലോ കൊണ്ടുപോയി വിൽക്കുന്നുണ്ട്, വൈക്കോൽ മണക്കുന്ന ആപ്പിൾപ്പഴങ്ങൾക്കൊപ്പം. ഒരു കൊച്ചുകുട്ടിയുടെ വികൃതിത്തരങ്ങളും കണ്ട് മണിക്കൂറുകൾ കഴിക്കുന്ന ഒരു സ്ത്രീയെ എനിക്കറിയാം; മലയാടിന്റെ നെറ്റിയിലെ ചൂട്ടു പോലെ അവന്റെ നെറ്റിയിലുമുണ്ടായിരുന്നു ഒന്ന്- അവനെ അവരേ കണ്ടിരുന്നുള്ളു, അവർ മാത്രം.

അവരാണ്‌ അമ്മമാർ, തങ്ങൾ എന്നു മരിക്കുമെന്നറിയാത്തവർ, എന്നാൽ തങ്ങൾ ഉയിർത്തെഴുന്നേൽക്കുമെന്നു തീർച്ചയുള്ളവർ.


മൊരാന്റി - ഒരുദാഹരണം


രാത്രിയായിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. വസ്തുക്കളിൽ നിന്ന് അവയുടെ വസ്തുസ്വഭാവം എടുത്തുമാറ്റുകയും വിശുദ്ധമായ ഒരു നിശ്ശബ്ദതയുടെ പരിവേഷത്തിൽ അവയെ നിശ്ചേഷ്ടമാക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾത്തന്നെ തുടിക്കുന്ന നിത്യയാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുനില്ക്കുകയും ചെയ്യാത്ത ഒരു കാവ്യാത്മകകലയുടെ ഉദാഹരണമായി മൊരാന്റിയെക്കുറിച്ചു സംസാരിക്കുകയായിരുന്നു ഞാൻ. അപ്പോൾ ഒരാൾ ഇടയ്ക്കു കയറിപ്പറഞ്ഞു: “എനിക്കയാളെ അറിയാം, അസാദ്ധ്യമനുഷ്യൻ; രണ്ടു സഹോദരിമാർക്കുമൊപ്പം ബൊലോണിയിലായിരുന്നു താമസം; തേവിടിശ്ശികളെ കാണാനല്ലാതെ അയാൾ വീടിനു പുറത്തിറങ്ങില്ലായിരുന്നു.” അതിനെന്താ, ഞാൻ പറഞ്ഞു, വെർമീറിനെപ്പോലെ, ഷാർദയെപ്പോലെ ചിത്രം വരയ്ക്കാൻ അയാൾക്ക് അത് വേണ്ടിവന്നിരുന്നുവെങ്കിൽ ഭൂമിയിലെയും ആകാശത്തെയും സകല തേവിടിശ്ശികളേയും ദൈവം അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ. ആമേൻ.

മൊരാന്റി- Giorgio Morandi(1890-1964)- സ്റ്റിൽ ലൈഫിൽ മാത്രം ശ്രദ്ധിച്ച ഇറ്റാലിയൻ ചിത്രകാരൻ. ജീവിതവും മരണവും ബൊലോണി (Bologna)യിൽത്തന്നെ ആയിരുന്നു.

വെർമീർ -Johannes Vermeerപതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന ഡച്ച് ചിത്രകാരൻ; മദ്ധ്യവർഗ്ഗകുടുംബങ്ങളിലെ അകത്തളങ്ങളുടെ ചിത്രീകരണത്തിൽ പ്രശസ്തി.

ഷാർദ- Jean-Baptiste-Siméon Chardin(1699-1779)- സ്റ്റിൽ ലൈഫിൽ മാസ്റ്ററായിരുന്ന ഫ്രഞ്ച് ചിത്രകാരൻ; വീട്ടുവേലക്കാരികളെയും കുട്ടികളേയും വീട്ടുമൃഗങ്ങളേയും തന്മയത്വത്തോടെ, അനുതാപത്തോടെ ചിത്രീകരിച്ചിരുന്നു.


മറ്റൊരുദാഹരണം: വിസ്ക്കോണ്ടി

താനനുഭവിക്കുന്ന വേദന പുറത്തു കാണിക്കാതെ ഒരു ഭ്രാന്തനെപ്പോലെ അദ്ദേഹം ജോലിയെടുത്തു. രോഗം നിങ്ങളെ നാണം കെടുത്തുന്നു; വീൽച്ചെയറിൽ ഇരുന്നുകൊണ്ടാണ്‌ അദ്ദേഹമിപ്പോൾ അഭിനേതാക്കൾക്കു നിർദ്ദേശം നല്കുന്നത്, സെറ്റുകൾ മാറ്റാൻ പറയുന്നത്, വെളിച്ചത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ തർക്കിക്കുന്നത്. മരിക്കാതിരിക്കാൻ വേണ്ടിയാണ്‌ അദ്ദേഹമിപ്പോൾ ജോലി ചെയ്യുന്നത്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സുഹൃത്തുക്കൾ പറയുന്നു. ഒരു വാതില്ക്കർട്ടന്‌ എന്തു നിറം വേണം, ചുണ്ടുകൾ കാണാവുന്നിടത്തോളം മൂടുപടം ഉയർത്തേണ്ടതെങ്ങനെ, വിവർണ്ണമായ മേശവിരിയിലിരിക്കുന്ന ആപ്പിളിന്‌ എന്തു നിറമായിരിക്കണം എന്നൊക്കെ നിശ്ചയിക്കാൻ എത്ര മണിക്കൂറാണെന്നോ അദ്ദേഹമെടുക്കുന്നത്; അതൊക്കെപ്പക്ഷേ, എത്ര ക്ഷണികമാണ്‌ യാഥാർത്ഥ്യമെന്നു മനസ്സിലാക്കുന്ന ഒരാളുടെ യാഥാർത്ഥ്യബോധത്തോടെയായിരുന്നു. ക്യാമറ ഉപേക്ഷിച്ചു കഴിഞ്ഞുവെങ്കിലും പ്രൂസ്റ്റിന്റെയോ സ്റ്റെന്താളിന്റെയോ രണ്ടോ മൂന്നോ പേജുകൾ വായിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിൽ താൻ ചെയ്യാൻ പോകുന്ന സിനിമയെക്കുറിച്ചുള ആലോചനയായിരിക്കും. പൂക്കൾ മുറിയിൽ നിന്നു കൊണ്ടുപോകാൻ പറഞ്ഞിട്ട് അദ്ദേഹം വിളക്കണയ്ക്കുന്നു; ഗാർഡേനിയപ്പൂക്കളുടെ സുഗന്ധം അദ്ദേഹത്തിന്‌ അരോചകമായിത്തുടങ്ങിയിരുന്നു. പക്ഷേ ഉറക്കം മാറിനിന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ തലയ്ക്കുള്ളിൽ നിറയെ രൂപങ്ങളായിരുന്നു; പ്രത്യേകിച്ചും അമ്മയുടെ. അടുത്ത കാലത്ത് അദ്ദേഹം തന്റേതു തന്നെയാക്കിയ ഓഡന്റെ ഈ വരികൾ വായിക്കുന്നതിനിടയിൽ അത് കയറിവരികയായിരുന്നു: “ഒരു സുന്ദരരൂപം കണ്ണില്പെട്ടാൽ അതിനു പിന്നാലെ പായുക/തരപ്പെട്ടാലതിനെ പുണരുക/അതൊരു ബാലനാവട്ടെ, ബാലികയാവട്ടെ...” എന്നും വൈകിയാണദ്ദേഹം ഉറങ്ങുക, നേരത്തേയുണരുന്നതും അദ്ദേഹമാവും. തന്നെ കുളിപ്പിക്കാനും ഡ്രസ്സ് ചെയ്യിക്കാനും അദ്ദേഹം സഹായികളോടു പറയും. അതു കഴിഞ്ഞാൽ അദ്ദേഹം പിന്നെയും സീനിലേക്കു തിരിയും, ഇപ്പോൾ ലൈറ്റിംഗ് മാറ്റിയിട്ട്. റ്റൂലിയോ ഹെർമ്മിലിന്റെ മുഖം നിഴലത്താവണം, അയാളുടെ കൈകളിൽ മാത്രം നല്ല വെളിച്ചം വീഴണം. കൈകളിലാണല്ലോ...അല്ലല്ല, കൈകൾ നിരപരാധികളാണ്‌, ആത്മാവിലാണ്‌ സകലതും തുടങ്ങുന്നത്, പ്രണയം പോലും, ദുഷ്ടകൃത്യം പോലും. മരണമൊഴികെ സകലതും. മരണം- അവൾ തുടക്കമിട്ടത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദേഹത്തായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിനു മേൽ കണ്ണു പായിച്ചുകൊണ്ട് അവൾ അതാ, അവിടെ ഇരിക്കുന്നു. നിമിഷം വച്ച് അവൾ, ആ കൊടിച്ചിപ്പട്ടി, വളരുന്നത് അദ്ദേഹം കണ്ടു. പെട്ടെന്നവൾ യഥാർത്ഥമാകുന്നു, പല്ലുകൾ കൂർപ്പിച്ച്, ഈത്തയൊലിപ്പിച്ച്, എടുത്തുചാടാനാഞ്ഞുകൊണ്ട്. ക്ലോസപ്പ്.

വിസ്ക്കോണ്ടി Luchino Visconti(1906-1976)- ഇറ്റാലിയൻ നാടക, സിനിമാ സംവിധായകൻ

ഓഡൻ W.H.Auden (1907-1973) - ഇംഗ്ലീഷ്- അമേരിക്കൻ കവി

റ്റൂലിയൊ ഹെർമിൽ Tullio Hermil- വിസ്ക്കോണ്ടിയുടെ L'innocente (1976) എന്ന സിനിമയിലെ നായകകഥാപാത്രം


ഓടക്കുഴൽ


അങ്ങു തെക്കുള്ള ഒരു നഗരമായിരുന്നു. എന്നെ ആദ്യം ആശ്ചര്യപ്പെടുത്തിയത് കുതിരകളുടെ മണമായിരുന്നു. സുഖമുള്ള ഒരു മണം; അതു പിന്നെ അത്ര രൂക്ഷമല്ലാത്ത മറ്റു ഗന്ധങ്ങളുമായി കലർന്നു: കളിമണ്ണിന്റെ, വെയിലിന്റെ, പുതിനയുടെ. തെരുവുകൾ വന്നുചേരുന്നത് ഒരു ചത്വരത്തിലേക്കായിരുന്നു: ലോകത്തിന്റെ വലിപ്പത്തിൽ ഒരു ചത്വരം. അവിടെ ജീവിതം കുമിളയിടുകയായിരുന്നു, വിശേഷിച്ചും സായാഹ്നത്തിന്റെ ഒടുവിൽ. മേള, ചന്ത, വാണിഭം, എല്ലാമായിരുന്നു അത്. എല്ലാം ഇവിടെ വില്പനയ്ക്കുണ്ട്: പൊന്നിന്റെ നിറമുള്ള റൊട്ടികൾ, മനോഹരമായ ഹഷീഷ് ഹുക്കകൾ, മാതളങ്ങൾ, കൈവളകൾ, ഇനാമൽ ചെപ്പുകൾ, ഊറയിട്ട തുകലുകൾ, പിന്നിയെടുത്ത അരപ്പട്ടകൾ, കിളികൾ, മേലങ്കികൾ, പുഞ്ചിരികൾ, പച്ചമരുന്നുകൾ, ആംബർ മാലകൾ, ഈന്തപ്പഴങ്ങൾ, ഇരുണ്ട ഉടലുകൾ, എല്ലാം വില്പനയ്ക്കാണ്‌; ഔചിത്യവും അനൗചിത്യവും നോക്കാതെ ഏറ്റവും പാവപ്പെട്ടവരിൽ മാത്രം കാണുന്ന ആ സ്വാഭാവികതയോടെ എല്ലാം വില്പനയ്ക്കു വച്ചിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ മറ്റൊരു ദേശത്തു നിന്നു വരുന്ന എന്റെ കണ്ണുകൾ കൂടുതൽ ആകർഷിക്കപ്പെട്ടത് ആ ചത്വരത്തിൽ നടക്കുന്ന വിനോദങ്ങളിലേക്കാണ്‌: പാമ്പാട്ടികൾ, കഥാപ്രസംഗക്കാർ, കൺകെട്ടുവിദ്യക്കാർ, കമ്പക്കയറിൽ കളിക്കുന്നവർ, ചാടിക്കളിക്കുന്ന കുരങ്ങന്മാർ. അല്ലെങ്കിൽ ആസക്തിയുടെ കണ്ണുകളോടെ ഞങ്ങളെ ഉറ്റുനോക്കുന്ന ചെറുപ്പക്കാരുണ്ടായിരുന്നു. മരുഭൂമിയുടെ കവാടത്തിലെ അ നഗരത്തിന്റെ ആത്മാവ്, ഉടലുകളുടെ മെലിവിൽ വെളിച്ചം പൊട്ടിച്ചിതറുന്ന ആ നഗരത്തിന്റെ ആത്മാവ് അവിടെയായിരുന്നു. “മോസ്യെ, തിടുക്കപ്പെട്ടോടുന്നത് മരണത്തിലേക്കാണേ,” നിങ്ങളുടെ കാതിലേക്കെന്നപോലെ ചെറുപ്പക്കാർ മന്ത്രിക്കുന്നു. “അഞ്ചു ദിർഹം, അഞ്ചു ദിർഹത്തിനു ഞാൻ എന്തു വേണമെങ്കിലും ചെയ്യാം.” അവരിൽ നിന്നു രക്ഷപ്പെടുക പ്രയാസമായിരുന്നു. അവർ പിടിച്ചാൽ പിടി വിടില്ല; ഒരാൾ പിൻവാങ്ങിയാൽ അടുത്തയാൾ വരവായി: “മോസ്യെ, വെറും അഞ്ചു...” വേണ്ട, വേണ്ട, ഞാൻ പറഞ്ഞു, എനിക്കു ബർബർ ചന്ത കാണേണ്ട, കസ്ബ കാണേണ്ട, എനിക്ക് ചേഷ്ടകളുടേയും ഒച്ചകളുടേയും ആ തിരയിളക്കത്തിൽ ഒന്നാണ്ടുമുങ്ങണമെന്നേയുള്ളു; വരണ്ടതും പരന്നതും പൊടിയടിഞ്ഞതുമായ ആ മണ്ണിൽ നിന്നു മുളച്ചുവന്നതോ അതോ, ഒറ്റമേഘം പോലുമില്ലാതെ തെളിഞ്ഞുകിടന്ന മാനത്തു നിന്നിറങ്ങിവന്നതോ എന്നെനിക്കു തീർച്ചയില്ലാത്ത തീക്ഷ്ണതയിൽ സ്വയം നഷ്ടപ്പെടണമെന്നേയുള്ളു. ചെറിയ ഓടക്കുഴലുകൾ നിറച്ചുവച്ചിരുന്ന ഒരു കൂടയിലേക്കു ഞാൻ കുനിഞ്ഞുനോക്കി. മുള കൊണ്ടുള്ള ഒരെണ്ണമെടുത്ത് ഞാൻ ചില സ്വരങ്ങൾ പുറപ്പെടുവിക്കാൻ നോക്കി. ബാലനായ ആ കച്ചവടക്കാരൻ എന്റെ കൈയിൽ മാർദ്ദവത്തോടെ പിടിച്ച് ഓടക്കുഴൽ വാങ്ങിയിട്ട് ഒരു പാമ്പാട്ടിയെപ്പോലെ എന്റെ കണ്ണുകളിലേക്കു നോക്കിക്കൊണ്ട് അത് ചുണ്ടിലേക്കു വച്ചു. അവനതു വായിക്കുമ്പോൾ അവന്റെ കൃഷ്ണമണികളിലെ കറുത്ത ജലമൊന്നാകെ എന്റെ കണ്ണുകളിലേക്കു തൂവുകയായിരുന്നു. “നിന്റെ പേരെന്താ?” “ബൻ അസ്സി മൊഹമ്മദ്.” “ഓടക്കുഴലിനെന്താ വില?” “പത്തു ദിർഹം, പക്ഷേ താങ്കളായതുകൊണ്ട് അഞ്ചു മതി.” “ഞാൻ പത്തു തരാം.” “ചായ കുടിക്കാൻ എന്റെ വീട്ടിലേക്കു വരുമോ?” “വേണ്ട, എനിക്ക് ഓടക്കുഴൽ മാത്രം മതി.”

തെക്കുള്ള ഒരു നഗരമായിരുന്നു, നെടിയ പനമരങ്ങളും റോസ് നിറത്തിലുള്ള കളിമൺചുമരുകളും നിറഞ്ഞ നഗരം. ശേഷിക്കുന്നത് ചെറിയ ഒരോടക്കുഴൽ മാത്രം. സ്വീകരണമുറിയിലെ ടീപ്പോയിൽ പുസ്തകങ്ങൾക്കിടയിൽ അതു കിടക്കുന്നു. വിപുലമായ ഒരു മൗനം അതിനെ ചൂഴുന്നു.



Verentes do Olhar ഒരു നോട്ടത്തിന്റെ ഇറക്കങ്ങൾ (1987) എന്ന സമാഹാരത്തിൽ നിന്ന്

2018, ജനുവരി 19, വെള്ളിയാഴ്‌ച

യൂഷെനിയൊ ദെ അന്ദ്രാജ് - പച്ചയുടെ ദേവൻ


andrade

പോർച്ചുഗീസ് കവിയും വിവർത്തകനുമായ യൂഷെനിയോ ദെ അന്ദ്രാജ് Eugenio de Andrade(യഥാർത്ഥനാമം José Fontinhas) (1923-2005) പോർട്ടുഗലിലെ ഒരു ഗ്രാമത്തിൽ ജനിച്ചു. അച്ഛനമ്മമാർ ബന്ധം വേർപെടുത്തിയതിനാൽ അമ്മയോടൊപ്പമാണ്‌ വളർന്നത്. വളരെ ചെറുപ്പത്തിൽത്തന്നെ കവിതയെഴുതിത്തുടങ്ങിയിരുന്നു. ആദ്യത്തെ കവിതാസമാഹാരമായ നാഴ്സിസസ് 1940ൽ പുറത്തുവന്നു. തുടർന്ന് ഇരുപതിലധികം കവിതാഗ്രന്ഥങ്ങൾ  പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. സാഫോ, ലോർക്ക, യാന്നിസ് റിറ്റ്സോസ് തുടങ്ങിയവരുടെ കൃതികൾ പോർച്ചുഗീസിലേക്ക് പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയിട്ടുമുണ്ട്.

സൂക്ഷ്മമായ ഒരു സംഗീതാത്മകതയും സരളമെന്നു തോന്നിപ്പിക്കുന്ന ബിംബകല്പനയുമാണ്‌ അദ്ദേഹത്തെ പോർട്ടുഗലിലെ ഏറ്റവും ജനപ്രിയനായ സമകാലികകവിയാക്കിയതെന്ന് ഇംഗ്ളീഷ് വിവർത്തകനായ അലെക്സിസ് ലെവിറ്റിൻ പറയുന്നു.

andrade1


1. പനിനീർപ്പൂക്കൾ ഞാൻ തീർത്തതു നിനക്കായി


പനിനീർപ്പൂക്കൾ ഞാൻ തീർത്തതു നിനക്കായി,
അവയുടെ പേരു പരിമളപ്പെടുത്തിയതു നിനക്കായി.
ചിറ്റാറുകള്‍ ഞാന്‍ കീറിയെടുത്തതു നിനക്കായി,
മാതളത്തിനു തീനാളങ്ങൾ നൽകിയതും നിനക്കായി.

ചന്ദ്രനെ ഞാനാകാശത്തു പതിച്ചതു നിനക്കായി,
പൈന്‍കാട്ടിൽ പച്ചകളിൽ വച്ചേറ്റവും പച്ച വച്ചതു നിനക്കായി;
മണ്ണിലീയുടൽ നീർത്തിക്കിടന്നതും നിനക്കായി,
ഒരു മൃഗത്തെപ്പോലെ നഗ്നനായി, വ്യഗ്രനായി.

(1948)


 
2. പച്ചയുടെ ദേവൻ

പകലറുതിയിൽ ഉറവകളുടെ ചാരുതകളൊക്കെയും
അവൻ തന്നിലേക്കാവാഹിച്ചിരുന്നു.
അവന്റെയുടൽ തിടുക്കമില്ലാത്തൊരൊഴുക്കായിരുന്നു,
തന്റെ ലക്ഷ്യത്തിലേക്കവരോഹണം ചെയ്യുമ്പോൾ
തടങ്ങളെ വെല്ലുവിളിയ്ക്കുന്ന വിളംബധാര.

കടന്നുപോകുന്നൊരാളെപ്പോലെ അവൻ നടന്നു,
നിൽക്കാനവനു നേരമില്ലായിരുന്നു.
അവൻ ചുവടു വച്ചപ്പോൾ പുൽക്കൊടികൾ പൊടിച്ചു,
ഉയർത്തിയിടത്തോളമവന്റെ കൈകളിൽ നിന്നും
തഴച്ച മരച്ചില്ലകൾ പന്തലിച്ചു.

നൃത്തച്ചുവടു വയ്ക്കുന്നൊരാളെപ്പോലെ അവൻ മന്ദഹസിച്ചു.
അവന്റെയുടൽ, നൃത്തത്തിലെന്നപോലെ, ഇലകൾ കൊഴിച്ചു,
പ്രഹർഷത്തിന്റെ താളത്തിൽ അതു വിറകൊണ്ടു,
ദേവകളേ അനുഭവിച്ചിട്ടുള്ളൂ അങ്ങനെയൊരു മൂർച്ഛയെന്ന്
അവൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞുമിരുന്നു.

തന്റേതായ വഴിയിലൂടെ അവൻ സഞ്ചാരം തുടർന്നു,
തങ്ങിനിൽക്കുകയെന്നത് ദേവകൾക്കു പറഞ്ഞതല്ലല്ലോ.
കാണാനായിട്ടുള്ളതിൽ നിന്നൊക്കെ അകലെയായി,
താൻ ചുണ്ടിൽ വച്ച പുല്ലാങ്കുഴലിന്റെ ഈണത്തിൽ
തന്നെത്താൻ പിണഞ്ഞവനായി.

(1948)


3. ഒരു പൂവിന്റെ പേരാണെന്റേത്


നീയെന്നെ പേരെടുത്തു വിളിക്കുമ്പോൾ
ഒരു പൂവിന്റെ പേരാണെന്റേത്.
നീയെന്നെത്തൊടുമ്പോ-
ളെനിക്കു പോലുമറിയില്ല
ഞാനൊരു കന്യകയോ, പുഴയോ,
താഴ്വരയിലൊരു തോട്ടമോയെന്ന്.

(1948)


4. പൂത്ത ചെറിമരത്തോട്


ഉണരുക, ഒരേപ്രിൽമാസപ്പുലരിയിൽ
ആ ചെറിമരത്തിന്റെ വെണ്മയാവുക,
വേരു മുതലിലവരെയെരിയുക,
അതേപോലെ പൂക്കുക, കവിത വിടർത്തുക.

സ്വന്തം കൈകൾ തുറക്കുക, സ്വന്തം ചില്ലകളിൽ ശേഖരിക്കുക,
കാറ്റിനെ, വെളിച്ചത്തെ, പിന്നെയെന്തായാലുമതിനെ;
കാലമിഴയിട്ടിഴയിട്ടു ചെറിമരത്തിന്മേൽ
ഒരു ചെറിയുടെ ഹൃദയം നെയ്തെടുക്കുന്നതറിയുക.

(1948)


5. വാക്കുകൾ


പരലു പോലെയാണവ,
വാക്കുകൾ.
ചിലതൊരു കഠാര,
ചിലതൊരാളൽ.
ചിലതോ,
വെറും മഞ്ഞുതുള്ളിയും.

രഹസ്യത്തിലവ വരുന്നു,
നിറയെ ഓർമ്മകളുമായി.
വിറകൊള്ളുന്ന വെള്ളത്തിൽ
അരക്ഷിതമായവയൊഴുകുന്നു,
കൊതുമ്പുവള്ളങ്ങൾ പോലെ,
ചുംബനങ്ങൾ പോലെ.

ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടവ,
നിഷ്കപടമായവ,
ഭാരഹീനമായവ.
വെളിച്ചം മെടഞ്ഞവയവ.
രാത്രിയാണവ.
വിളർത്തു കാണുമ്പോൾ
പച്ചപ്പിന്റെ പറുദീസയെ
ഓർമ്മിപ്പിക്കുമവ.

ആരവയ്ക്കു കാതു കൊടുക്കുന്നു?
ആരവ വാരിയെടുക്കുന്നു,
ക്രൂരവും രൂപഹീനവുമായി
നിര്‍മ്മലമായ ചിപ്പികളിലടങ്ങിയവയെ ?

(1958)


6. ഉണരുകയെന്നാൽ


എന്നെവിളിച്ചുണർത്തിയതാര്‌,
കിളിയോ,കടലോ, പനിനീർപ്പൂവോ?
കിളിയും കടലും പനിനീർപ്പൂവും,
ഒക്കെയുമഗ്നി, ആസക്തി.
ഉണരുകയെന്നാൽ പൂവിന്റെ നിറമാവുക,
കിളിയുടെ പാട്ടും കടലിലെ വെള്ളവുമാവുക.

(1958)


7. ഏതു നിലാശബ്ദം


ഏതു നിലാശബ്ദം പരിചയപ്പെടുത്തുന്നു,
ശബ്ദമില്ലാത്തതൊന്നിനെ?

ഏതു മുഖം രാത്രിയ്ക്കുമേൽ കൊട്ടിത്തൂവുന്നു,
പുലരിയുടെ നീലവെളിച്ചം?

ഏതു സൗവർണ്ണചുംബനം തേടിപ്പോവുന്നു,
തെന്നലിന്റെ, ജലത്തിന്റെ ചുണ്ടുകള്‍?

ഏതു വെളുത്ത കൈ അലസമൊടിച്ചിടുന്നു,
നിശ്ശബ്ദതയുടെ ചില്ലകള്‍?

(1961)


8. പ്രണയം


ഇതുപോലൊരുകാലവും
വേനൽ തങ്ങിനിന്നിട്ടില്ല,
ചുണ്ടുകളിൽ, ജലത്തിൽ.
-നാമെങ്ങനെ പിന്നെ മരിച്ചു,
അത്രയുമരികിലായിരിക്കെ,
അത്രയും നഗ്നരായിരിക്കെ,
അത്രയും നിഷ്കളങ്കരായിരിക്കെ?

(1961)


9. വേനലിന്റെ വരവിനെക്കുറിച്ചൊരു ഗീതകം


നോക്കൂ, എത്ര പൊടുന്നനേ
വേനൽ വന്നെത്തുന്നു,
മഞ്ഞത്തവിട്ടുനിറമായ കുതിരക്കുട്ടികളുമായി,
അരിപ്പല്ലുകളുമായി,

വെള്ളയടിച്ചു വെടിപ്പായ
നീണ്ടുപിരിഞ്ഞ ഇടനാഴികളുമായി,
ഒഴിഞ്ഞ ചുമരുകളുമായി,
ആ ലോഹവെളിച്ചവുമായി,

മണ്ണിൽ കുത്തിയിറക്കിയ
നിര്‍മ്മലശൂലവുമായി,
കനത്ത മൌനത്തിൽ നിന്നു
ചുറയഴിക്കുന്ന പാമ്പുകളുമായി-

നോക്കൂ, വേനൽ
കവിതയിലേക്കിഴഞ്ഞു കയറുന്നതും.

(1964)


10. ഒരു പിഞ്ചുപനമരം


ഡിലോസിൽ യുളീസസ് കണ്ടിരുന്നു
ഒരു പിഞ്ചുപനമരം,

അതുപോലെ ശോഷിച്ചതായിരുന്നു
നിന്നെ ഞാൻ കണ്ട പകൽ;

അതുപോലെ ശോഷിച്ചതായിരുന്നു,
നിന്നെ ഞാനനാവൃതയാക്കിയ രാത്രി;

നഗ്നമായ താഴ്വരയിലൊരു കുതിരക്കുട്ടിയെപ്പോലെ
നിന്നിലേക്കു ഞാൻ കയറി, കയറിവന്ന രാത്രി.

(1971)


11. നാവികവിദ്യ


നോക്കൂ,
നിന്റെ നെഞ്ചിലെത്രവേഗം
വേനലൊരു കടലായി,

രാത്രി നൌകയായി,

എന്റെ കൈ നാവികനായി.

(1971)


12. ഒരുടലിനു മേൽ


നിന്റെയുടലിനു മേൽ ഞാൻ വീഴുന്നു
പകലിന്റെ ചിതറിയ ജലത്തിനു മേൽ
വേനലതിന്റെ മുടി വിതിർത്തുമ്പോൽ
പൂക്കൾ കൊണ്ടൊരു പൊന്മഴ പൊഴിക്കുമ്പോൽ
അതിനിഷിദ്ധമായൊരാശ്ളേഷം നല്കുമ്പോൽ.

(1973)


13. മഴ കൊള്ളുന്ന  വീട്


മഴ, ഒലീവുമരങ്ങൾക്കു മേൽ വീണ്ടും  മഴ.
എനിക്കറിയില്ല,
ഈ അപരാഹ്നത്തിലതു മടങ്ങിവന്നതെന്തിനെന്ന്,
എന്റെ അമ്മ എന്നേ മടങ്ങിപ്പോയെന്നിരിക്കെ,
മഴപെയ്യുന്നതു കാണാനവരിപ്പോൾ
വരാന്തയിലേക്കിറങ്ങിവരാറില്ലെന്നിരിക്കെ,
തുന്നുന്നതിൽ നിന്നു കണ്ണുയർത്തി
നീയതു കേൾക്കുന്നില്ലേയെ-
ന്നവരിപ്പോൾ ചോദിക്കാറില്ലെന്നിരിക്കെ.
അമ്മേ, മഴ പെയ്യുന്നതു വീണ്ടും ഞാൻ കേൾക്കുന്നു,
അമ്മയുടെ  മുഖത്തു പെയ്യുന്ന മഴ.

(1974)


14. ന്യൂയോർക്കിലെ വിമാനത്താവളത്തിൽ


ഒരു ക്ഷണികദർശനം, ഒരു ക്ഷണം
ഞാനതു സ്വീകരിച്ചില്ല
ആനന്ദത്തിന്റെ ആ വാഗ്ദാനം
ഇത്രയും ക്ഷീണിക്കാത്ത കണ്ണുകൾക്കു മേൽ പതിയ്ക്കട്ടെ.
ഒരു ക്ഷണനേരത്തേക്കു പക്ഷേ ഞാൻ കണ്ടു
പുലർച്ചെ മഞ്ഞണിഞ്ഞ പയർച്ചെടികളുടെ പാടം.

(1974)


15. പുല്പരപ്പിൽ മറന്നുവച്ച തുറന്ന പുസ്തകം


പുല്പരപ്പിൽ മറന്നുവച്ച തുറന്ന പുസ്തകം,
കാട്ടുമൾബറികളുടെ ദംശനമേറ്റ സൂര്യൻ,
ബാലന്മാരുടെ നനവൂറിയിഴയുന്ന ശബ്ദങ്ങൾ,
നിഴലുകൾ വഴുതിവീഴുന്ന പടവുകൾ.

(1982)


16. ഇലകളാണിന്നുമവയെന്നപോലെ


ഇലകളാണിന്നുമവയെന്നപോലെ
നാരകമരങ്ങൾക്കിടയിലെ കഴുകിത്തെളിഞ്ഞ വായുവിൽ
പാടുന്ന കിളികൾ;
ഈ അക്ഷരങ്ങൾക്കു മേൽ തെറിച്ചുവീഴുന്ന
ചില സ്ഫുരണങ്ങൾ.

(1982)


17. നിദ്രയിൽ നിന്നെന്നെ വിടുവിയ്ക്കാൻ


നിദ്രയിൽ നിന്നെന്നെ വിടുവിയ്ക്കാൻ,
പ്രസരിപ്പുറ്റ വായുവിൽ
കടലോരപ്പൂക്കളുടെ വിളംബവിസ്ഫോടനമാവാൻ,
ജ്വലിക്കുന്നൊരു മുഷ്ടിയാവാൻ,
ചുണ്ണാമ്പുകല്ലിന്റെ വെണ്മ പിളർന്ന വെളിച്ചമാവാൻ.

(1982)


18. പുഞ്ചിരി


ആ പുഞ്ചിരിയാണെന്നെനിക്കു തോന്നി,
എനിക്കു വാതിൽ തുറന്നു തന്നതാ പുഞ്ചിരിയാണെന്ന്.
വെളിച്ചമുള്ളൊരു പുഞ്ചിരി,
ഉള്ളിൽ നിറയെ വെളിച്ചവുമായി,
അതിനുള്ളിലേക്കു കടക്കാൻ ഞാൻ കൊതിച്ചു,
ഉടുവസ്ത്രങ്ങളുരിഞ്ഞുമാറ്റാൻ,
ആ പുഞ്ചിരിക്കുള്ളിൽ നഗ്നനായിക്കഴിയാൻ.
ആ പുഞ്ചിരിക്കുള്ളിലോടിനടക്കാൻ,
തുഴഞ്ഞുപോകാൻ,
അതിനുള്ളിൽ മരിച്ചുകിടക്കാൻ.

(1988)


19. ഞാറപ്പഴങ്ങൾ


ഞാറപ്പഴങ്ങളുടെ ചുവയാണ്‌
വേനല്ക്കാലത്തെന്റെ നാടിന്‌.
ജ്ഞാനമില്ല, സൗന്ദര്യമില്ല, വൈപുല്യമില്ല
എന്റെ നാടിനെന്നാരും കാണാതിരിക്കുന്നില്ല.
എന്നാലൊരു മധുരസ്വരം നിറഞ്ഞതാണത്,
അതികാലത്തെഴുന്നേറ്റ്
ഞാറച്ചെടികൾക്കിടയിൽ പാടുന്നവന്റെ.
എന്റെ നാടിനെക്കുറിച്ചങ്ങനെ ഞാൻ മിണ്ടാറില്ല,
എനിക്കതിനെ ഇഷ്ടമല്ലെന്നും വരാം.
എന്നാലൊരു സ്നേഹിതനെനിക്കു
കാട്ടു ഞാറപ്പഴങ്ങൾ കൊണ്ടുവരുമ്പോൾ
അതിന്റെ ചുമരുകളുടെ വെണ്മ ഞാൻ കാണുന്നു,
ഇവിടെയും, എന്റെ ഈ നാട്ടിലും,
ആകാശം നീലിച്ചതാണെന്നും ഞാനറിയുന്നു.

(1988)


20. പിൻവാങ്ങുന്ന കടൽനുര


വീഞ്ഞിന്റെ ശീതളോഗ്രത,
പിൻവാങ്ങുന്ന കടൽനുരയിടുന്ന ചാലുകൾ,
പുലർകാലത്താട്ടിടയന്റെ ചൂളം,
ആകാശഗോളങ്ങളുടെ സംഗീതത്തെക്കാൾ
കലയ്ക്കനുകൂലമിതൊക്കെ.
ക്ഷീരപഥത്തിൽ നിന്നു തൂവിയ പാല്പത
തന്റെ ഹൃദയത്തിലുണ്ടെന്ന ഈ അഭിമാനം.

(1988)


21. ഓർമ്മ വരാത്തത്


ഓർമ്മ വരാത്ത നാളുകൾക്കു മറ്റൊരു പേരുണ്ടാവുമോ,
മരണമെന്നല്ലാതെ?
സ്വച്ഛമായവയുടെ, ലോലമായവയുടെ മരണം:
കുന്നുകളെ പുണരുന്ന പ്രഭാതം,
ചുണ്ടുകളിലേക്കടുപ്പിക്കുന്ന ഉടലിന്റെ വെളിച്ചം,
ഉദ്യാനത്തിലാദ്യത്തെ ലൈലാക്കുകൾ.
നിന്റെ ഓർമ്മകൾ ശേഷിക്കാത്തിടത്തിനു
മറ്റൊരു പേരുണ്ടാവുമോ?

(1988)


22. കൊയ്ത കറ്റകളെറിച്ചുനിൽക്കുന്ന പാടം


കൊയ്ത കറ്റകളെറിച്ചുനിൽക്കുന്ന പാടം,
അതിപുലർച്ചെ കുരുവികളുടെ മർമ്മരം,
ഒരു ചുമരിന്റെ ആകസ്മികവെണ്മ,

ചീവീടുകൾ മുൾച്ചെടികൾക്കു മേലെറിയുന്ന ധാർഷ്ട്യം,
കല്ലിച്ചുപോയ നമ്മുടെ നിത്യാന്നം,
ആട്ടിൻപറ്റം പുറത്തുവരുന്ന  പൊടിപടലം,

നീരു വലിയുന്ന കുണ്ടുകളിൽ
താഴ്ന്ന തവളകരച്ചിൽ,
നായ്ക്കളുടെ നേർത്ത മോങ്ങൽ,
തൊലിയുടെ മറുപുറത്ത്
ചാപ്പ കുത്തുന്ന ഉഷ്ണം,

നിർജ്ജനമായ തരിശുനിലം,
ദാഹത്തിന്റെ കൊഴുച്ചാലുകൾ.

(1988)


23. കാവ്യകല


കല എന്നതിതിലുണ്ട്,
ഈ നാട്ടിൻപുറത്തുകാരി
തന്റെ നാലഞ്ചു നിര കാബേജുകൾക്കു
വെള്ളം തളിയ്ക്കുന്ന രീതിയിൽ:
പതറാത്ത കൈകൾ,
മണ്ണിനോടുള്ളടുപ്പം,
ആ ഹൃദയാർപ്പണം.
കവിതയെഴുതപ്പെടുന്നതിങ്ങനെ.

(1992)


24. വാഷിംഗ്ടൺ സ്ക്വയർ


വാഷിംഗ്ടൺ സ്ക്വയറിൽ ചെന്നതില്പിന്നെ
ഞാനെവിടെപ്പോയാലും അണ്ണാറക്കണ്ണന്മാർ പിന്നാലെ വരുന്നു.
വിറ്റ്മാന്റെ ശവകുടീരത്തിനടുത്തുവച്ചുപോലും
എന്റെ കൈയിൽ നിന്നു തിന്നാനവർ വന്നു.
രാത്രിയിലാണു പക്ഷേ, അവരെന്നെ വിടാതെകൂടുക:
കറുത്ത കണ്ണുകൾ, തിളങ്ങുന്ന മണികൾ.
ഇനി ഞാനീ പുഴയുടെ തണലത്തു കിടക്കാൻ പോകുന്നു,
അവരിലൊരാളീ കവിതയിൽ വന്നുകയറും വരെ,
ഇതിൽ തന്റെ കൂടു കൂട്ടും വരെ.

(1992)


25. ഹൈഡ്ര


ശരല്ക്കാലത്തു ഹൈഡ്രയിൽ പോയിട്ടില്ലെങ്കിൽ
നിങ്ങളറിയാൻ പോകുന്നില്ല,
വെളുപ്പിനെന്തു വെളുപ്പാണെന്ന്,
നീലയ്ക്കെന്തു നീലയാണെന്ന്.
പൂക്കളുടെ തണ്ടുകൾക്കിടയിൽ
(യുളീസസ്സ് പാതാളലോകത്തവ കണ്ടിരുന്നു)
കുന്നുകളിൽ നിന്നൊലിച്ചിറങ്ങുന്ന വെയിലിനൊപ്പം
അവിടെച്ചെന്നിട്ടില്ലെങ്കിൽ-
എങ്കിൽ നിങ്ങളറിയാനേ പോകുന്നില്ല,
നമുക്കു കിടന്നുമരിക്കാൻ
ഭൂമി പോലൊരിടം വേറെയില്ലെന്ന്.

(1992)

(ഹൈഡ്ര- ഈജിയൻ കടലിലെ ഒരു ഗ്രീക്ക് ദ്വീപ്)


26. കറുപ്പു ധരിച്ച സ്ത്രീകൾ


അവർ വൃദ്ധകളായിട്ടേറെക്കാലമായിരിക്കുന്നു,
ആത്മാവോളം കറുപ്പു ധരിച്ചവർ.
ചുമരു പറ്റിയിരുന്ന്
കല്ലിച്ച സൂര്യനിൽ നിന്നവരഭയം തേടുന്നു,
അടുപ്പിൻമൂട്ടിലൊരുമിച്ചിരുന്ന്
ലോകത്തിന്റെ ശൈത്യത്തിൽ നിന്നവരൊളിക്കുന്നു.
അവർക്കിപ്പോഴും പേരുകളുണ്ടോ?
ആരും ചോദിക്കുന്നില്ല,
ആരും പറയുന്നുമില്ല.
അവരുടെ നാവുകളും അതുപോലെ കല്ലിച്ചത്.

(1992)


27. ഒരു കൈയുടെ അദ്ധ്വാനങ്ങൾ


ഞാനിപ്പോൾ ശ്രദ്ധിച്ചു തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു:
ഈ വരികളെഴുതുന്ന കൈകൾക്കു പ്രായമായിരിക്കുന്നു.
അതിനിപ്പോൾ പൂഴിമണൽക്കൂനകള്‍ ഇഷ്ടമാവുന്നില്ല,
മഴ ചാറുന്ന സായാഹ്നങ്ങളും
മുൾച്ചെടികൾക്കു മേൽ പുലരിമഞ്ഞും ഇഷ്ടമാവുന്നില്ല.
അതിനിപ്പോഴിഷ്ടം സ്വന്തം സഹനങ്ങളുടെ അക്ഷരങ്ങള്‍.
തന്റെ കൂട്ടാളിയെക്കാൾ,
അല്പം മടിയനും സുഖിമാനുമായ മറ്റേക്കൈയെക്കാൾ
ഇതാണു കഷ്ടപ്പെട്ടു പണിയെടുത്തിരുന്നത്.
ദുഷ്കരമായ ഉദ്യമങ്ങളൊക്കെ ഇതിനാണു വന്നുവീണിരുന്നത്:
വിതയ്ക്കുക, കൊയ്യുക, തുന്നുക, തിരുമ്പുക.
ശരി തന്നെ, തലോടലും.
തിടുക്കങ്ങളും നിത്യാദ്ധ്വാനങ്ങളും ഒടുവിലതിനെ ക്ഷയിപ്പിച്ചു.
ഇനിയധികനാൾ അതിനുണ്ടാവില്ല:
ദൈവമേ, അതിന്റെ കുലീനതയെ കാണാതെപോകരുതേ.

(1994)


28. അക്ഷരം


കാലത്തു മുഴുവൻ ഞാനൊരക്ഷരം തേടിനടക്കുകയായിരുന്നു.
അതെ, തീരെച്ചെറിയൊരക്ഷരം:
ഒരു സ്വരം, ഒരു വ്യഞ്ജനം,
ഉണ്ടെന്നു പറയാനില്ലാത്തതൊന്ന്.
എനാലതിന്റെ അഭാവം ഞാനറിഞ്ഞിരുന്നു.
അതില്ലാത്തതിന്റെ നഷ്ടം ഞാനേ അറിഞ്ഞിരുന്നുള്ളു.
അതുകൊണ്ടാണത്ര നിർബ്ബന്ധബുദ്ധിയോടെ
ഞാനതിനെത്തേടിനടന്നത്.
ജനുവരിയുടെ ശൈത്യത്തിൽ നിന്ന്,
വേനലിന്റെ വരൾച്ചയിൽ നിന്നെന്നെ രക്ഷിക്കാൻ
അതിനേ കഴിയൂ.
ഒരക്ഷരം.
ഒരേയൊരക്ഷരം.
മോചനം.

(1994)


29. എന്റെ നാവിൻതുമ്പിലെ ഉപ്പുചുവ


കേൾക്കൂ, കേൾക്കൂ:
പറയാനായി ഇനിയും ചിലതെനിക്കു ബാക്കിയുണ്ട്.
അതത്ര പ്രധാനമൊന്നുമല്ലെന്നെനിക്കറിയാം,
അതീ ലോകത്തെ രക്ഷിക്കാനൊന്നും പോകുന്നില്ല,
ആരുടെയെങ്കിലും ജീവിതം മാറ്റിമറിയ്ക്കാനും പോകുന്നില്ല
-അല്ലെങ്കിൽ, ആരാണൊരാളുള്ളത്,
ലോകത്തെ രക്ഷിക്കാൻ,
മറ്റൊരാളുടെ ജീവിതബോധത്തെ മാറ്റാനെങ്കിലും?
ഞാൻ പറയുന്നതൊന്നു കേൾക്കൂ,
നിങ്ങളെ ഞാൻ അധികനേരം പിടിച്ചുനിർത്താനും പോകുന്നില്ല.
തീരെച്ചെറിയൊരു കാര്യമാണത്,
പൊഴിഞ്ഞുതുടങ്ങിയ പൊടിമഴ പോലെ.
മൂന്നോ നാലോ വാക്കുകൾ മാത്രം.
നിങ്ങളെ വിശ്വസിച്ചേല്പിക്കാനുള്ള വാക്കുകൾ.
അവയുടെ ജ്വാല, അവയുടെ ക്ഷണികജ്വാല,
തവിഞ്ഞു പോകരുതെന്നതിനായി.
ഞാനത്രമേൽ സ്നേഹിച്ച വാക്കുകൾ,
ഇന്നുമൊരുപക്ഷേ ഞാൻ സ്നേഹിക്കുന്ന വാക്കുകൾ.
എന്റെ കുടിയിടമാണവ,
എന്റെ നാവിൻതുമ്പിലെ ഉപ്പുചുവയും.

.(1995)


30. ഗാനം


തിരത്തലപ്പുകളോരോന്നുയർത്തി
പെരുകിവന്ന കടലിനോടു
ഞാൻ യാചിച്ചു,
പോപ്ളാർമരത്തിന്റെ
ഇലകള്‍ പോലാവാൻ;
എന്റെ നെഞ്ചത്തൊരു
സൌമ്യസ്പർശമാവാൻ,
ചില ചുണ്ടുകളുടെ
ഓർമ്മയെങ്കിലുമാവാൻ.

(1997)


31. രാത്രിയിലേക്കു പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ


ഒളിച്ചോടുകയാണിപ്പോഴവ: കണ്ണുകൾ,
തുടിക്കുന്ന വെളിച്ചത്തിൽ നിന്നൊളിച്ചോടുകയാണവ.
രോഗികളോ വൃദ്ധരോ ആണവർ, സാധുക്കൾ,
തങ്ങളെത്രയും സ്നേഹിക്കുന്നതിനെ
ചെറുത്തുനിൽക്കുകയാണവ.
അവയോടു നന്ദി പറയാനെത്ര കാരണങ്ങളെനിക്കുണ്ട്:
മേഘങ്ങൾ, പൂഴിമണൽ, കടൽക്കാക്കകൾ,
ശിശുക്കളുടെ തൊലിനിറമായ പീച്ചുപഴങ്ങൾ,
ഷർട്ടിന്റെ തുണിയ്ക്കിടയിലൂടൊളിഞ്ഞുനോക്കുന്ന നെഞ്ച്,
ഏപ്രിലിന്റെ കുളിരുന്ന വെളിച്ചം,
വെണ്മയുടെ നിരന്തരമൌനം,
സെസ്സാന്റെ പച്ചനിറമായ കുഞ്ഞാപ്പിളുകൾ, കടൽ.
ഒരുകാലം വെളിച്ചം കുടിപാർത്തിരുന്ന കണ്ണുകൾ,
ഇന്നു വായുവിൽത്തന്നെ കാലിടറിവീഴുന്ന
തീർച്ച പോരാത്ത കണ്ണുകൾ.

(1998)


32. ചില ദിവസങ്ങളുണ്ട്


ചില ദിവസങ്ങളുണ്ട്,
ലോകത്തിന്റെ മാലിന്യമൊന്നാകെ
നമുക്കു മേൽ വന്നുവീഴുകയാണെന്നു നമുക്കു തോന്നും.
പിന്നീട്, മട്ടുപ്പാവിലിറങ്ങിനില്ക്കുമ്പോൾ
കുട്ടികൾ ജട്ടിയിലൂടെ പാട്ടും പാടിക്കൊണ്ടോടിപ്പോകുന്നത്
നമ്മുടെ കണ്ണില്പെടുന്നു.
എനിക്കവരുടെ പേരറിയില്ല.
അവരിലൊരാൾ എന്നെപ്പോലെയാണെന്ന്
ഇടയ്ക്കിടെ എനിക്കു തോന്നുന്നുണ്ട്.
എന്നു പറഞ്ഞാൽ:
അഴകിന്റെയോ ആനന്ദത്തിന്റെയോ
പ്രകാശപൂർണ്ണമായ ഒരു സാന്നിദ്ധ്യമായിരുന്ന കാലത്ത്
ഞാനെന്തായിരുന്നുവോ, അതുപോലെ.
വളരെപ്പണ്ടുകാലത്തെ ഒരു വേനല്ക്കാലത്ത്
ഒരു പുഞ്ചിരിയപ്പോൾ വിടരുന്നു.
അത് മായാതെ നില്ക്കുന്നു,
ഇന്നും മായാതെ നില്ക്കുന്നു.

(1998)


33. വിൻസന്റിന്റെ ചെവി


ചീവീടുകൾക്കില്ല,
ഗോതമ്പുപാടങ്ങളുടെ പൊള്ളുന്ന തുടകൾക്കില്ല,
ലില്ലിപ്പൂക്കളുടെ ധ്യാനസ്ഥവർണ്ണങ്ങൾക്കില്ല,
തെക്കൻനാടുകളുടെ കിരാതവെളിച്ചത്തിനു പോലുമില്ല,
ഇനിമേൽ നിന്റെ നെഞ്ചിലൊരിടം;
മുറിപ്പെട്ട പ്രാപ്പിടിയനെപ്പോലെ
കാതിന്റെ ചോരവാർച്ച നിലയ്ക്കുന്നേയില്ല;
അതൊലിപ്പിക്കുന്നു,
കറുത്ത, വിഭ്രാന്തമായ സ്നേഹം,
ലോകത്തെ മുക്കിത്താഴ്ത്തുന്ന സ്നേഹം,
താനറിയാതെ, എന്തിനെന്നറിയാതെ,
അവമാനിതമായും.

(1992)


34. ഫലം


കവിത ഇങ്ങനെയാവട്ടെയെന്നാണെനിക്ക്:
വെളിച്ചത്തിനൊത്തു ത്രസിക്കുന്നത്, മണ്ണിനൊത്തു പരുക്കനായത്,
തെന്നലിനും ചോലയ്ക്കുമൊത്തു മന്ത്രിക്കുന്നത്.


2018, ജനുവരി 12, വെള്ളിയാഴ്‌ച

ബ്രെഷ്റ്റ്–സ്വെൻഡ്ബോർഗ് കവിതകള്‍ (1936-1938)


index

നാസികൾ അധികാരം പിടിച്ചതോടെ 1933ൽ ജർമ്മനി വിട്ട ബ്രെഷ്റ്റ് പ്രാഗ്, സൂറിച്ച്, പാരീസ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ കുറേക്കാലം താമസിച്ചതിനു ശേഷം 1936ൽ ഡന്മാർക്കിലെ സ്വെൻഡ്ബോർഗ്ഗിൽ ഒരു വീടു വാങ്ങി താമസമാക്കി. അടുത്ത ആറു കൊല്ലത്തേക്ക് ബ്രെഷ്റ്റ് കുടുംബത്തോടൊപ്പം ഇവിടെയായിരുന്നു.


ചരമലിഖിതം, ഗോർക്കിയ്ക്ക്


ഇവിടെ ശയിക്കുന്നു,
ചേരികളുടെ സ്ഥാനപതി,
ജനങ്ങളുടെ പീഡകരേയും
ആ പീഡകരോടെതിരിടുന്നവരേയും കുറിച്ചു വിവരിച്ചവൻ,
പെരുവഴികളുടെ സർവ്വകലാശാലകളിൽ
വിദ്യാഭ്യാസം ചെയ്തവൻ,
താഴ്ന്നവനായി ജനിച്ചിട്ട്
ഉയർന്നവനും താണവനുമുള്ള വ്യവസ്ഥിതി
ഇല്ലാതാക്കാൻ സഹായിച്ചവൻ,
ജനങ്ങളിൽ നിന്നു പഠിക്കുകയും
ജനങ്ങളെ പഠിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തവൻ.


എല്ലാക്കൊല്ലവും സെപ്തംബറിൽ


എല്ലാക്കൊല്ലവും സെപ്തംബറിൽ സ്കൂൾ തുറക്കുമ്പോൾ
സ്ത്രീകൾ നഗരപ്രാന്തങ്ങളിലെ സ്റ്റേഷനറിക്കടകളിൽ ചെല്ലുന്നു,
തങ്ങളുടെ കുട്ടികൾക്കായി പാഠപുസ്തകങ്ങളും നോട്ടുബുക്കുകളും വാങ്ങുന്നു.
പിഞ്ഞിക്കീറിയ സഞ്ചിയിൽ നിന്ന് അവസാനത്തെത്തുട്ടും തപ്പിപ്പിടിച്ചെടുക്കുമ്പോൾ
അറിവിനു വില വളരെക്കൂടുതലായെന്ന് അവർ പരാതിപ്പെടുന്നു.
തങ്ങളുടെ കുട്ടികൾ പഠിക്കാൻ പോകുന്ന അറിവെത്ര മോശമാണെന്ന്
അവർ അറിയുന്നതേയില്ല.


വിടവാങ്ങൽ


നാമന്യോന്യം കെട്ടിപ്പിടിക്കുന്നു.
എന്റെ കൈ തൊടുന്നത് പട്ടിന്റെ മൃദുലതയിൽ,
നിന്റേത് കോറത്തുണിയിലും.
തിടുക്കത്തിൽ നാമതു നിർവഹിച്ചു.
നിനക്കൊരത്താഴവിരുന്നിനു ക്ഷണമുണ്ടായിരുന്നു,
എന്റെ പിന്നാലെ ആരാച്ചാരുടെ പിണിയാളുകളുണ്ടായിരുന്നു.
കാലാവസ്ഥയെക്കുറിച്ചു നാം സംസാരിച്ചു,
നമ്മുടെ സൗഹൃദത്തിനൊരുകാലവും ഭംഗമുണ്ടാവില്ലെന്നും.
അതിലധികമെന്തും കയ്ക്കുന്നതായേനെ.


വന്ധ്യതയെക്കുറിച്ച്


കായ്ക്കാത്ത ഫലവൃക്ഷത്തെ
വന്ധ്യമെന്നു നിങ്ങൾ വിളിക്കുന്നു.
മണ്ണിന്റെ ഗുണം നിങ്ങൾ പരിശോധിച്ചോ?

ഒടിഞ്ഞുവീണ കൊമ്പ്
ദ്രവിച്ചതായിരുന്നുവെന്നു നിങ്ങൾ പറയുന്നു.
അതിൽ മഞ്ഞു വീണതു നിങ്ങൾ കണ്ടിരുന്നോ?


ഉദ്ധരിക്കാവുന്നത്


കിൻ എന്ന കവി പറയുന്നു:
പ്രസിദ്ധനല്ലെങ്കില്പിന്നെ മരണമില്ലാത്ത കവിതകൾ
എങ്ങനെ ഞാനെഴുതും?
എനിക്കു നേരേ ചോദ്യമുയരുന്നില്ലെങ്കില്പിന്നെ
ഞാനെങ്ങനെ ഉത്തരം പറയും?
കാലം കഴിയുമ്പോൾ പാഴാവാനാണെങ്കില്പിന്നെ
ഞാനെന്തിനു കവിതയെഴുതാൻ കാലം പാഴാക്കണം?
ഞാനെന്റെ നിർദ്ദേശങ്ങൾ
ഈടു നില്ക്കുന്നൊരു ഭാഷയിൽ എഴുതിവയ്ക്കുന്നു;
അവ നടപ്പിലാവാൻ സമയമെടുക്കുമെന്നെനിക്കറിയാമല്ലോ.
വലിയ നേട്ടങ്ങൾ കൈവരിക്കാൻ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ നടക്കണം.
വലിയ മാറ്റങ്ങളുടെ ശത്രുക്കളാണ്‌ ചെറിയ മാറ്റങ്ങൾ.
എനിക്കു ശത്രുക്കളുണ്ട്. അതിനാൽ ഞാൻ പ്രസിദ്ധനായിരിക്കണം.
(കിൻ ബ്രെഷ്റ്റ് തന്നെ)


യുദ്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു ജർമ്മൻ പാഠപുസ്തകത്തിൽ നിന്ന്


1
ഉയർന്ന സ്ഥിതിയിൽ ഇരിക്കുന്നവരുടെ വിചാരം
ആഹാരത്തെക്കുറിച്ചു സംസാരിക്കുന്നത് താഴ്ന്ന പണിയാണെന്നാണ്‌.
വാസ്തവമെന്തെന്നാൽ:
അവർ ആഹാരം കഴിച്ചുകഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

നല്ല മാംസത്തിന്റെ രുചി ഒരിക്കൽപ്പോലുമറിയാതെ
താഴ്ന്നവർ ലോകം വിട്ടുപോകേണ്ടിവരുന്നു.

സുന്ദരസായാഹ്നങ്ങളിൽ അവർ അത്രയ്ക്കു തളർന്നുപോകുന്നതിനാൽ
തങ്ങൾ എവിടെ നിന്നു വരുന്നു എവിടെയ്ക്കു പോകുന്നു
എന്നാലോചിക്കാനവർക്കു കഴിയുന്നില്ല.

മലകളും വൻകടലും കാണാതെ തന്നെ
അവരുടെ കാലം കഴിഞ്ഞുപോകുന്നു.

താഴുക എന്നാലെന്താണെന്ന്
താഴ്ന്നവർ ചിന്തിക്കാതിരുന്നാൽ
അവർ ഒരിക്കലും ഉയരുകയുമില്ല.

2
നേതാക്കൾ സമാധാനത്തെക്കുറിച്ചു സംസാരിക്കുമ്പോൾ
സാധാരണക്കാർക്കറിയാം യുദ്ധം വരാറായെന്ന്.

നേതാക്കന്മാർ യുദ്ധത്തെ ശപിക്കുമ്പോൾ
പടനീക്കത്തിനുള്ള കല്പന പോയിക്കഴിഞ്ഞിരിക്കും.

3
തലപ്പത്തുള്ളവർ പറയുന്നു:
യുദ്ധവും സമാധാനവും വേറേ വേറേ കാര്യങ്ങളാണെന്ന്.
എന്നാൽ അവരുടെ യുദ്ധവും അവരുടെ സമാധാനവും
കാറ്റും കൊടുങ്കാറ്റും പോലെയാണെന്നേയുള്ളു.

അവരുടെ സമാധാനത്തിൽ നിന്ന് യുദ്ധം പിറക്കുന്നു
അമ്മയിൽ നിന്നു മകനെന്നപോലെ.
മകന്റെ മുഖത്തുകാണാം
അമ്മയുടെ പേടിപ്പെടുത്തുന്ന മുഖലക്ഷണങ്ങൾ.

അവരുടെ സമാധാനം ബാക്കി വച്ചതെന്തെങ്കിലുമുണ്ടെങ്കിൽ
അതിനെ കൊന്നുകളയുന്നു
അവരുടെ യുദ്ധം.

4
തലപ്പത്തുള്ളവർ പറയുന്നു:
കീർത്തിയിലേക്ക് ഇതു വഴിയേ.
അങ്ങു താഴെക്കിടക്കുന്നവർ പറയുന്നു:
ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ഇതു വഴിയേ.

5
വരാനുള്ള യുദ്ധം ആദ്യത്തേതല്ല.
അതിനു മുമ്പ് വേറെയും യുദ്ധങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു.
അവസാനത്തേതിനവസാനമായപ്പോൾ
തോറ്റവരും തോല്പിച്ചവരുമുണ്ടായി.
തോറ്റവർക്കിടയിൽ സാധാരണക്കാർ പട്ടിണി കിടന്നു.
തോല്പിച്ചവർക്കിടയിലും സാധാരണക്കാർ പട്ടിണി കിടന്നു.

6
തലപ്പത്തുള്ളവർ പറയുന്നു
സൗഹൃദമാണ്‌ പട്ടാളത്തിൽ നടപ്പെന്ന്.
അതിന്റെ നേരറിയാൻ
അടുക്കളയിൽ ചെന്നാൽ മതി.
അവരുടെ ഹൃദയങ്ങളിലുള്ളത്
ഒരേ തരം ധീരത തന്നെ.
അവരുടെ പാത്രങ്ങളിലുള്ളതു പക്ഷേ,
രണ്ടു തരം റേഷനും.

7
മാർച്ചു ചെയ്തു പോകുമ്പോൾ മിക്കവർക്കുമറിയില്ല
മുന്നിൽ മാർച്ചു ചെയ്യുന്നത് തങ്ങളുടെ ശത്രു തന്നെയാണെന്ന്.
തങ്ങൾക്കു കല്പനകൾ നല്കുന്ന ശബ്ദം
തങ്ങളുടെ ശത്രുവിന്റെ ശബ്ദം തന്നെയാണെന്നും
ശത്രുവിനെക്കുറിച്ചു സംസാരിക്കുന്ന ആ മനുഷ്യൻ
ശത്രു തന്നെയാണെന്നും.

8
രാത്രിയായിരിക്കുന്നു.
ദമ്പതികൾ കിടക്കകളിൽ.
യുവതികളായ ഭാര്യമാർ
അനാഥശിശുക്കളെ ഗർഭം ധരിക്കും.

9
ചുമരിൽ ചോക്കു കൊണ്ടെഴുതിയിരുന്നു:
അവർക്കു യുദ്ധം വേണം.
അതെഴുതിയ മനുഷ്യൻ
വീണുകഴിഞ്ഞിരുന്നു.

10
ജനറൽ, താങ്കളുടെ ടാങ്ക് കരുത്തൻ വാഹനം തന്നെ.
അത് കാടുകൾ തട്ടിത്തകർക്കുന്നു,
ഒരു നൂറു മനുഷ്യരെ ഞെരിച്ചമർത്തുന്നു.
എന്നാൽ അതിനൊരു കുറവുണ്ട്:
അതിനൊരു ഡ്രൈവർ വേണം.

ജനറൽ, താങ്കളുടെ ബോംബർ കരുത്തുറ്റതു തന്നെ.
അതൊരു കൊടുങ്കാറ്റിനെക്കാൾ വേഗത്തിൽ പായും,
ഒരാനയെക്കാളധികം ഭാരം വഹിക്കുകയും ചെയ്യും.
എന്നാൽ അതിനൊരു കുറവുണ്ട്:
അതിനൊരു മെക്കാനിക്ക് വേണം.

ജനറൽ, മനുഷ്യനെക്കൊണ്ടുപയോഗമുണ്ട്.
അവൻ പറക്കും അവൻ കൊല്ലും.
എന്നാൽ അവനൊരു കുറവുണ്ട്:
അവൻ ചിന്തിക്കും.


ഭരിക്കുന്നതിന്റെ പ്രയാസങ്ങൾ


1
മന്ത്രിമാർ ജനങ്ങളോടു പറഞ്ഞുകൊണ്ടേയിരിക്കുകയാണ്‌,
ഭരിക്കുക എന്നത് എത്ര ദുഷ്കരമായ കാര്യമാണെന്ന്.
മന്ത്രിമാരില്ലെങ്കിൽ ചോളം വളരുക
നിലത്തേക്കായിരിക്കും, മുകളിലേക്കാവില്ല.
ചാൻസെലർ ഇത്ര മിടുക്കനായിരുന്നില്ലെങ്കിൽ
ഒരു കട്ട കരി പോലും ഖനിയിൽ നിന്നു പുറത്തേക്കു വരുമായിരുന്നില്ല.
പ്രചാരണകാര്യമന്ത്രിയില്ലെങ്കിൽ
ഒരു പെണ്ണും ഗർഭം ധരിക്കാൻ സമ്മതിക്കുമായിരുന്നില്ല.
യുദ്ധകാര്യമന്ത്രിയില്ലെങ്കിൽ യുദ്ധമേ ഉണ്ടാവില്ല.
എന്തിനു പറയുന്നു, ഫ്യൂററുടെ സമ്മതമില്ലെങ്കിൽ
കാലത്തു സൂര്യനുദിക്കുമോ എന്നു കണ്ടറിയേണ്ടിയിരിക്കുന്നു;
ഇനി ഉദിച്ചാൽത്തന്നെ അതു സ്ഥാനം തെറ്റിയിട്ടുമായിരിക്കും.

2
അത്രതന്നെ ദുഷ്കരമാണത്രെ, അവർ നമ്മോടു പറയുന്നു,
ഒരു ഫാക്ടറി നടത്തിക്കൊണ്ടു പോകുന്നതും.
ഫാക്ടറിയുടമയില്ലെങ്കിൽ ചുമരുകളിടിഞ്ഞുവീഴുമത്രെ,
യന്ത്രങ്ങൾ തുരുമ്പെടുക്കുമത്രെ.
ഇനി എവിടെങ്കിലും ഒരു കലപ്പയുണ്ടാക്കിയാൽത്തന്നെ
അതെങ്ങനെ പാടത്തെത്തും,
ഫാക്ടറിയുടമ കൃഷിക്കാരനോടു പറയുന്ന കൗശലങ്ങളില്ലാതെ:
കലപ്പ എന്നൊരു സംഗതിയുണ്ടെന്ന് ആരല്ലെങ്കിൽ അവരോടു പറയും?
ജന്മിയില്ലെങ്കിൽ പാടത്തിന്റെ സ്ഥിതിയെന്താവും?
സംശയമെന്ത്, ഉരുളക്കിഴങ്ങു നടേണ്ടിടത്ത് അവർ തിന വിതയ്ക്കും.

3
ഭരണം എളുപ്പപ്പണിയാണെങ്കിൽ
ഫ്യൂററെപ്പോലുള്ള പ്രചോദിതമനസ്സുകളുടെ ആവശ്യം തന്നെ വരില്ല.
യന്ത്രം പ്രവർത്തിപ്പിക്കാൻ തൊഴിലാളിക്കറിയുമെങ്കിൽ,
പാടവും ചപ്പാത്തിപ്പലകയും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം കൃഷിക്കാരനറിയുമെങ്കിൽ
ജന്മിയുടേയോ ഫാക്ടറിയുടമയുടേയോ ആവശ്യം തന്നെയില്ല.
അവർ ഇത്രയും ബുദ്ധി കെട്ടവരായതു കൊണ്ടാണ്‌
മിടുക്കരായ ചിലരെ വേണ്ടിവരുന്നത്.

4
ഇനിയഥവാ,
ഭരണം ഇത്രയും ദുഷ്കരമാണെന്നു പറയുന്നത്
തട്ടിപ്പിനും ചൂഷണത്തിനും കുറച്ചു പരിശീലനം വേണമെന്നുള്ളതുകൊണ്ടാണോ?


തീ പിടിച്ച പുരയെക്കുറിച്ച് ബുദ്ധന്റെ ഉപമ


നമ്മെ ബന്ധിച്ച തൃഷ്ണയുടെ ചക്രത്തെക്കുറിച്ചു ഗൌതമബുദ്ധൻ നമ്മെ പഠിപ്പിച്ചു,
ആശകൾ നാമകലെക്കളയണമെന്നും
ആശകളറ്റവരായി വേണം താൻ നിർവാണമെന്നു വിളിക്കുന്ന ശൂന്യതയിലേക്കു നാം പ്രവേശിക്കാനെന്നും
അദ്ദേഹം നമ്മെ ഉപദേശിച്ചു.
പിന്നെയൊരുനാൾ ഒരു ശിഷ്യൻ അദ്ദേഹത്തോടു ചോദിച്ചു:
ആ ശൂന്യത, അതേതു പോലിരിക്കും, ഗുരോ?
അങ്ങുപദേശിച്ചപോലെ മോഹങ്ങളൊക്കെ ഞങ്ങൾ വെടിയാം,
പിന്നെ ഞങ്ങൾ പ്രവേശിക്കുന്ന ശൂന്യതയേതുപോലെയെന്നൊന്നു പറയൂ:
സർവസൃഷ്ടികളോടും താദാത്മ്യം പ്രാപിക്കുമ്പോലെയാണോ?
ഉച്ചയ്ക്കു പുഴയിൽ ഉടലിന്റെ ഭാരമറിയാതെ,
മനസ്സിൽ ചിന്തകളേതുമില്ലാതെ പൊന്തിയൊഴുകുന്നപോലെയോ?
വിരിപ്പിന്റെ ചുളി നീർത്തുന്നതു പോലുമറിയാതെ മയങ്ങിക്കിടക്കുമ്പോലെയോ?
ആ ശൂന്യത, ഇതു പോലതു ഹൃദ്യമോ, പ്രീതിദമായൊരു ശൂന്യത?
അതോ അങ്ങു പറയുന്ന ഈ ശൂന്യത വെറുമൊരില്ലായ്മയോ,
തണുത്തതും ബോധഹീനവും പൊള്ളയായതും?
ബുദ്ധൻ ഏറെ നേരം മൌനിയായിരുന്നു,
പിന്നെ കൂസലെന്യേ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു:
നിന്റെ ചോദ്യത്തിന്‌ ഉത്തരമില്ല.
പിന്നെ സന്ധ്യക്ക് അവർ പോയിക്കഴിഞ്ഞപ്പോൾ
കടപ്ളാവിനടിയിലിരുന്നുകൊണ്ട്
അന്യശിഷ്യരോട് ബുദ്ധൻ ഈ ഉപമ പറഞ്ഞു:
അടുത്തിടെ ഞാനൊരു പുര കണ്ടു. അതെരിയുകയായിരുന്നു.
തീനാളം അതിന്റെ മേല്പുര നക്കുകയായിരുന്നു.
അടുത്തുചെന്നു നോക്കുമ്പോൾ
ഉള്ളിലപ്പോഴുമാളുകളുണ്ടെന്നു ഞാൻ കണ്ടു.
വാതിൽ തുറന്നു ഞാനവരോടു വിളിച്ചുപറഞ്ഞു,
മേല്പുരയിൽ തീയാളിക്കത്തുന്നുവെന്ന്,
എത്രയും വേഗം പുര വിട്ടിറങ്ങുകയെന്ന്.
ആ മനുഷ്യർക്കു പക്ഷേ, ഒരു തിടുക്കവും കണ്ടില്ല.
പുരികം പൊള്ളിക്കുന്നത്ര എരിച്ചടുത്തു തീയെന്നായിട്ടും
അവരിലൊരാൾ എന്നോടു ചോദിച്ചു,
പുറത്തെന്താ സ്ഥിതിയെന്ന്, മഴ പെയ്യുന്നില്ലേയെന്ന്,
കാറ്റു വീശുകയാവാമല്ലേയെന്ന്,
പുറത്തു തങ്ങൾക്കു വേറൊരു വീടു കിട്ടുമോയെന്ന്,
അതും ഇതുമാതിരി തന്നെയുള്ളത്.
മറുപടി പറയാതെ ഞാനിറങ്ങിപ്പോന്നു.
ഈ മനുഷ്യരുടെ സംശയങ്ങൾ അവസാനിക്കണമെങ്കിൽ, ഞാനോർത്തു,
ഇവർ എരിഞ്ഞുചാവുക തന്നെ വേണം.
ഇനിയൊട്ടും പറ്റില്ലെന്ന മട്ടിൽ പൊള്ളിയാലേ
നില്ക്കുന്നിടം വിട്ടു മാറൂ എന്നാണൊരാളുടെ തീരുമാനമെങ്കിൽ
അയാളോടെനിക്കൊന്നും പറയാനില്ല.
എന്നു ഗൌതമബുദ്ധൻ.
അതുപോലെ നമ്മളും,
കീഴടങ്ങലല്ല, കീഴടങ്ങാതിരിക്കലാണു വേണ്ടതെന്ന വാദിക്കുന്നവർ,
ജിവിതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പലതരം നിർദ്ദേശങ്ങൾ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നവർ,
തങ്ങളെ പീഡിപ്പിക്കുന്ന മനുഷ്യരെ കുടഞ്ഞുതെറിപ്പിക്കാൻ
ആളുകളോടു കെഞ്ചുന്നവർ,
നമ്മളും വിശ്വസിക്കുന്നു,
ബോംബറുകൾ പറന്നടുക്കുമ്പോൾ നീണ്ട ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നവർ,
ഇതെങ്ങനെ ചെയ്യാനാണു നാമുദ്ദേശിക്കുന്നതെന്നും,
അതെങ്ങനെയാണു നാം മുന്നിൽ കാണുന്നതെന്നും,
വിപ്ളവത്തിനു ശേഷം തങ്ങളുടെ സമ്പാദ്യങ്ങൾക്കെന്തു പറ്റുമെന്നും,
തങ്ങളുടെ ഞായറാഴ്ചവേഷത്തിന്റെ ഗതിയെന്താവുമെന്നും സംശയിക്കുന്നവർ,
അവരോടു നമുക്കു കൂടുതലായൊന്നും പറയാനില്ലെന്ന്.

(ഇങ്ങനെയൊരു കഥ ബുദ്ധമതഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ ഇല്ല. ഡാനിഷ് നോവലിസ്റ്റായ Karl Gjellerupന്റെ The Pilgrim Kamanita എന്ന നോവലിലെ ഒരു സന്ദർഭമാണ്‌ കവിതയുടെ വിഷയം. കാമനീത എന്ന യുവാവായ തീർത്ഥാടകൻ ബുദ്ധനോടു ചോദിക്കുന്നു, നിത്യജീവനാണോ നിശ്ശൂന്യതയാണോ ജന്മത്തിനൊടുവിൽ ലഭിക്കുക എന്നതറിയാതെ എങ്ങനെയാണ്‌ ഒരാൾ പ്രവൃത്തി ചെയ്യുക എന്ന്. അതിന്‌ ബുദ്ധന്റെ മറുപടി ഇങ്ങനെ: ഒരു വീടിനു തീ പിടിച്ചുവെന്നും വേലക്കാരൻ യജമാനനെ വിളിച്ചുണർത്താൻ ഓടിച്ചെല്ലുകയാണെന്നും കരുതുക. എഴുന്നേല്ക്കണേ, വീടിനു തീ പിടിച്ചു. കഴുക്കോലുകൾ എരിഞ്ഞുതുടങ്ങി, മേല്ക്കൂര വൈകാതെ എരിഞ്ഞുവീഴും. അപ്പോൾ വീട്ടുകാരൻ ഇങ്ങനെ മറുപടി പറയുമോ?: നീ പോയി പുറത്ത് കാറ്റോ മഴയോ ഉണ്ടോയെന്നു നോക്കിയിട്ടു വാ; അല്ലെങ്കിൽ നിലാവുള്ള രാത്രിയാണോയെന്നു നോക്ക്. രണ്ടാമതു പറഞ്ഞതാണെങ്കിൽ നമുക്ക് പുറത്തു കടക്കാം.

അങ്ങനെയൊരാൾക്ക് തനിക്കു നേരിടാൻ പോകുന്ന അപകടം കാണാൻ കണ്ണില്ലെന്ന് കാമനീത സമ്മതിക്കുന്നു. അപ്പോൾ ബുദ്ധൻ പറയുന്നു: അതേപോലെയാണ്‌ നിന്റെ കാര്യവും. നിന്റെ തല്യ്ക്കു മേൽ തീയെരിയുകയാണെന്നപോലെ ജീവിക്കുക. നിന്റെ വീടിനു തീ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. ഏതാണ്‌ ആ വീട്? ലോകം! ..

അടുത്ത ദിവസം തെരുവിൽ വച്ച് കാമനീത ഒരു കാളയുടെ ഇടി കൊണ്ട് മരിക്കുന്നു.)


വിമർശനാത്മകമനോഭാവത്തെക്കുറിച്ച്


നിഷ്ഫലമാണ്  വിമർശനാത്മകമനോഭാവമെന്ന്
പലരും കരുതുന്നു.
തങ്ങളുടെ വിമർശനത്തിനപ്രാപ്യമാണു ഭരണകൂടം
എന്നവർ കരുതുന്നതുകൊണ്ടാണങ്ങനെ.
ഇവിടെപ്പക്ഷേ നിഷ്ഫലമായ മനോഭാവമെന്നാൽ
ദുർബലമായ മനോഭാവമെന്നേ വരുന്നുള്ളു.
വിമർശനത്തിനായുധം കൊടുത്തു നോക്കൂ,
ഭരണകൂടങ്ങളെ തട്ടിനിരത്താനതു മതി.

ഒരു പുഴയ്ക്കു കനാലു വെട്ടുക
ഒരു ഫലവൃക്ഷം പതി വച്ചെടുക്കുക
ഒരാൾക്കു വിദ്യാഭ്യാസം കൊടുക്കുക
ഒരു ഭരണകൂടത്തെ മാറ്റിത്തീർക്കുക
സഫലമായ വിമർശനത്തിനു നിദർശനങ്ങളാണിതൊക്കെ
അതേ സമയം തന്നെ കലയുടെയും.


അനന്തരതലമുറയോട്


1
സത്യമായും ഞാൻ ജീവിക്കുന്നത് ഇരുണ്ട കാലഘട്ടത്തിൽത്തന്നെ!
കപടമില്ലാത്ത വചനം വിഡ്ഡിത്തമാണ്‌.
ചുളി വീഴാത്ത നെറ്റി നിർവികാരതയുടെ ലക്ഷണമാണ്‌.
ചിരിക്കുന്നവൻ ഭീകരമായ വാർത്തകൾ കേൾക്കാനിരിക്കുന്നതേയുള്ളു.

എന്തു തരം കാലമാണത്,
അത്രയധികം കൊടുമകളെക്കുറിച്ചു മൌനം ദീക്ഷിക്കുന്നുവെന്നതിനാൽ
മരങ്ങളെക്കുറിച്ചൊരു സംഭാഷണം പാതകമാവുന്ന കാലം?
സമാധാനത്തോടെ തെരുവു മുറിച്ചുകടക്കുന്ന ആ മനുഷ്യൻ
അയാളുടെ സഹായമാവശ്യമുള്ള സ്നേഹിതന്മാർക്ക്
കൈ നീട്ടിയാലെത്തില്ലെങ്കിൽ?

എനിക്കു വേണ്ടതു ഞാൻ നേടുന്നുവെന്നതു സത്യം തന്നെ.
അതു പക്ഷേ, ഞാൻ പറയുന്നതു വിശ്വസിക്കൂ,
യാദൃച്ഛികം മാത്രമാണ്‌.
ഞാൻ ചെയ്യുന്നതൊന്നും സ്വന്തം വയറു നിറയ്ക്കാനുള്ള അവകാശം
എനിക്കു നൽകുന്നില്ല.
ഭാഗ്യം കൊണ്ടു ഞാൻ രക്ഷപെട്ടുവെന്നേയുള്ളു.
(എന്റെ ഭാഗ്യം തീർന്നാൽ ഞാനും തീർന്നു.)

അവർ എന്നോടു പറയുകയാണ്‌: തിന്നൂ, കുടിക്കൂ!
ഉള്ളവനാവാൻ കഴിഞ്ഞതിലാനന്ദിക്കൂ!
പക്ഷേ എങ്ങനെ ഞാൻ തിന്നുകയും കുടിക്കുകയും ചെയ്യാൻ,
വിശക്കുന്നവന്റെ കൈയിൽ നിന്നു തട്ടിപ്പറിച്ചതാണു ഞാൻ തിന്നുന്നതെങ്കിൽ,
ദാഹിച്ചു മരിക്കുന്നവനു കിട്ടേണ്ടതാണെന്റെ ഗ്ളാസ്സിലെ വെള്ളമെങ്കിൽ?
എന്നിട്ടും ഞാൻ തിന്നുകയും കുടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ജ്ഞാനിയാവാനെനിക്കിഷ്ടമായിരുന്നു.
ജ്ഞാനമെന്താണെന്നു പുരാതനഗ്രന്ഥങ്ങൾ പറയുന്നുണ്ടല്ലോ:
ലോകത്തിലെ മദമാത്സര്യങ്ങളിൽ നിന്നു പിൻവാങ്ങുക,
നിങ്ങൾക്കനുവദിച്ചുകിട്ടിയ ഹ്രസ്വായുസ്സു ഭയലേശമെന്യെ ജീവിച്ചുതീർക്കുക.
തിന്മയെ നന്മ കൊണ്ടു നേരിടുക,
ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുകയല്ല, അവയെ മറന്നുകളയുക.
ഇതൊന്നും പക്ഷേ, എനിക്കനുസരിക്കാൻ കഴിയില്ല.
സത്യമായും ഞാൻ ജീവിക്കുന്നതൊരിരുണ്ട കാലത്തു തന്നെ!

2
എല്ലാം താറുമാറായൊരു കാലത്താണു ഞാൻ നഗരത്തിലേക്കു വന്നത്
വിശപ്പിന്റെ രാജ്യഭാരമായിരുന്നു
പ്രക്ഷുബ്ധമായൊരു കാലത്തെ മനുഷ്യർക്കിടയിലേക്കാണു ഞാൻ വന്നത്
അവർ ഇളകിമറിഞ്ഞപ്പോൾ അവർക്കൊപ്പം ഞാനും ചേർന്നു.
അങ്ങനെ കഴിഞ്ഞു
ഭൂമിയിൽ എനിക്കനുവദിച്ച കാലം.

പോരാട്ടങ്ങൾക്കിടയിൽ കിട്ടിയ നേരത്തു ഞാൻ ആഹാരം കഴിച്ചു
കൊലപാതകികൾക്കിടയിൽ തല ചായ്ച്ചു ഞാനിളവെടുത്തു
അലക്ഷ്യമായി ഞാൻ പ്രണയിച്ചു
പ്രകൃതിയെ ആസ്വദിക്കാനെനിക്കു ക്ഷമയുണ്ടായില്ല.
അങ്ങനെ കഴിഞ്ഞു
ഭൂമിയിൽ എനിക്കനുവദിച്ച കാലം.

എന്റെ കാലത്തു വഴികൾ നിണ്ടുചെന്നതു ചെളിക്കുണ്ടിലേക്കായിരുന്നു.
എന്റെ ഭാഷ കശാപ്പുകാരന്‌ എന്നെ ഒറ്റിക്കൊടുത്തു.
എനിക്കധികമൊന്നും ചെയ്യാനുണ്ടായിരുന്നില്ല.
പക്ഷേ ഞാനില്ലെങ്കിൽ അധികാരത്തിലിരിക്കുന്നവർക്കിരുപ്പിന്റെ സുഖം കൂടും
അഥവാ ഞാനങ്ങനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു.
അങ്ങനെ കഴിഞ്ഞു
ഭൂമിയിൽ എനിക്കനുവദിച്ച കാലം.

തുച്ഛമായിരുന്നു ഞങ്ങളുടെ ശക്തികൾ.
ലക്ഷ്യം വളരയകലെയുമായിരുന്നു.
എനിക്കതപ്രാപ്യമാണെന്നതു മിക്കവാറുമുറപ്പായിരുന്നെങ്കിലും
അതെന്റെ കണ്മുന്നിൽ തെളിഞ്ഞുനിന്നിരുന്നു.
അങ്ങനെ കഴിഞ്ഞു
ഭൂമിയിൽ എനിക്കനുവദിച്ച കാലം.

3
ഞങ്ങളെ മുക്കിക്കൊന്ന
പ്രളയത്തിൽ നിന്നുയർന്നുവന്നവരേ,
ഞങ്ങളുടെ ദൌർബല്യങ്ങളെക്കുറിച്ചു പറയുമ്പോൾ
നിങ്ങൾക്കനുഭവിക്കേണ്ടിവന്നിട്ടില്ലാത്ത
ഈ ഇരുണ്ട കാലത്തെക്കൂടിയോർക്കുക.
ചെരുപ്പുകൾ മാറ്റുന്നതിലും വേഗത്തിൽ നാടുകൾ മാറിമാറി ഞങ്ങൾ കടന്നുപോയി,
വർഗ്ഗസമരങ്ങൾക്കിടയിലൂടെ,
അനീതികളേയുള്ളു, ചെറുത്തുനില്പുകളില്ല എന്ന നൈരാശ്യവുമായി.

എന്നാലും ഞങ്ങൾക്കറിയാമായിരുന്നു:
വിദ്വേഷം, ഹീനതയ്ക്കെതിരെയാണതെങ്കിൽപ്പോലും,
മുഖത്തെ വക്രിപ്പിക്കുമെന്ന്.
കോപം, അനീതിക്കെതിരെയാണതെങ്കിൽപ്പോലും
സ്വരം പരുഷമാക്കുമെന്ന്.
ഹാ, സൌഹാർദ്ദത്തിനടിത്തറയൊരുക്കാനാഗ്രഹിച്ചവർ,
ഞങ്ങൾക്കു പക്ഷേ, സൌഹാർദ്ദമുള്ളവരാവാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.

പക്ഷേ നിങ്ങൾ,
മനുഷ്യൻ മനുഷ്യനു തുണയാവുന്ന ആ കാലമെത്തിച്ചേരുമ്പോൾ,
നിങ്ങൾ ഞങ്ങളെ ഓർക്കുന്നത്
ദാക്ഷിണ്യത്തോടെയാവണം.


പ്രമാണവാക്യം


ഇരുണ്ട കാലത്തും
പാട്ടുകളുണ്ടാവില്ലേ?
തീർച്ചയായും,
ഇരുണ്ട കാലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള
പാട്ടുകൾ.